{"id":69,"date":"2008-01-16T10:09:51","date_gmt":"2008-01-16T10:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/chrzescijanin.wordpress.com\/2008\/01\/16\/chrzescijanin-a-przykazania\/"},"modified":"2008-01-16T10:09:51","modified_gmt":"2008-01-16T10:09:51","slug":"chrzescijanin-a-przykazania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/?p=69","title":{"rendered":"chrze\u015bcijanin a przykazania"},"content":{"rendered":"<p>SPIS TRE\u015aCI:<br \/>\nTytu\u0142 orygina\u0142u holenderskiego:<br \/>\nDE WET &#8211; een chridtelijke leefregel van dankbaarheid?<br \/>\nWydanego przez:<br \/>\nVerlag H. Medema, NL-8170 Vaasen<br \/>\n\u00a0<br \/>\nZ j\u0119zyka niemieckiego t\u0142umaczy\u0142y:<br \/>\nG. Giertler G. Wistuba<br \/>\nRedaktor Marian Giertler<br \/>\nProjekt ok\u0142adki Kazimierz Giertler<br \/>\nISBN 83-85006-53-2<br \/>\n\u00a9 polskiego wydania<br \/>\nWydawnictwo LASKA l POK\u00d3J<br \/>\nKatowice 1994<br \/>\nWydanie I<br \/>\nSk\u0142ad i \u0142amanie oraz opracowanie graficzne:<br \/>\n\u00abDMR-SYSTEM\u00bb &#8211; Kielce<br \/>\nS\u0142owo wst\u0119pne<br \/>\n1. Zakon nie by\u0142 dany na pocz\u0105tku stworzenia<br \/>\n2. Prawo zakonu zosta\u0142o nadane<br \/>\ntylko jednemu, jedynemu narodowi<br \/>\n3. Zakon jako \u017cyciowa regu\u0142a spe\u0142nia\u0142 swoj\u0105 funkcj\u0119 w okre\u015blonym czasie<br \/>\n4. Zakon nie ma \u017cadnej mocy nad umar\u0142ymi lud\u017ami<br \/>\n5. Dzia\u0142anie zakonu jest wy\u0142\u0105cznie negatywne<br \/>\n6. Zakon przeznaczony jest dla niesprawiedliwych<br \/>\n7.\u00a0 Nie zakon lecz Chrystus jest nasz\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0105<br \/>\n8. Trwanie w zakonie utrudnia poznanie woli Bo\u017cej<br \/>\n9. Kto nie jest pod zakonem,<br \/>\njednak wype\u0142nia zadania zakonu<br \/>\n10. Praktyka potwierdza prawid\u0142owo\u015b\u0107 stanowiska<br \/>\nDodatek<br \/>\nDruk w\u0142asny Wydawnictwa<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>S\u0141OWO WST\u0118PNE<br \/>\n\u00a0<br \/>\nOddajemy do rqk czytelnik\u00f3w malq ksi\u0105\u017ceczk\u0119 przet\u0142uma\u00acczon\u0105 z j\u0119zyk\u00f3w niemieckiego i holenderskiego, napisan\u0105 przez znanego w \u015brodowisku protestanckim autora.<br \/>\nPo przedstawieniu wielu r\u00f3\u017cnych pogl\u0105d\u00f3w i argument\u00f3w panuj\u0105cych w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan, czytelnik zostaje skonfron\u00actowany z Pismem \u015awi\u0119tym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan stara si\u0119 przestrzega\u0107 dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144 (zakon) w prze\u015bwiad\u00acczeniu, \u017ce B\u00f3g od nich tego wymaga. Przekonuj\u0105 si\u0119 jednak, \u017ce maj\u0105 trudno\u015bci z ich wype\u0142nianiem i stale za\u00acwodz\u0105, podobnie jak w Starym Testamencie Izraelici \u2014 nar\u00f3d wybrany.<br \/>\nPan Jezus musia\u0142 t\u0105 prawd\u0119 powiedzie\u0107 \u017bydom: \u201eCzy to nie Moj\u017cesz da\u0142 wam zakon? A nikt z was nie wype\u0142\u00acnia zakonu&#8221; (Ewangelia \u015bw. Jana 7,19). Aposto\u0142 Pawe\u0142 wierz\u0105cym w Rzymie, kt\u00f3rzy szukali w zakonie uspra\u00acwiedliwienia, przypomina: ^Albowiem ko\u0144cem zakonu jest Chrystus, aby by\u0142 usprawiedliwiony ka\u017cdy, kto wierzy&#8221; (Rzym. 10,4).<br \/>\nAutor stara si\u0119 przypomnie\u0107 nam, kt\u00f3rzy wierzymy w Pa\u00acna Jezusa Chrystusa, \u017ce B\u00f3g przygotowa\u0142 dla nas o wiele lepsze rzeczy od tych, kt\u00f3re na Synaju dawa\u0142 swemu ziem\u00acskiemu, wybranemu narodowi, poniewa\u017c przez dzie\u0142o zbawienia dokonane na Golgocie zosta\u0142y nam one dane i sq opisane szczeg\u00f3lnie w Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w. Poznanie ich pog\u0142\u0119bi nasze duchowe \u017cycie, uczyni je pe\u0142\u00acniejszym i szcz\u0119\u015bliwszym.<br \/>\nWydawca<br \/>\n\u00a0<br \/>\n^^i l. ZAKON NIE BY\u0141 DANY NA Ltl^j\u00a0\u00a0\u00a0 POCZ\u0104TKU STWORZENIA<br \/>\nNie ma \u017cadnego usprawiedliwienia przez zakon<br \/>\nBiblijnie wierz\u0105cy chrze\u015bcijanie wiedz\u0105, \u017ce przez prze\u00acstrzeganie zakonu nie osi\u0105gn\u0105 zbawienia. Zbawienie jest tylko dla tych, kt\u00f3rzy przez pokut\u0119 i wiar\u0119 za\u0142o\u017cyli funda\u00acment na opoce, kt\u00f3r\u0105 jest Jezus Chrystus. Co do tego nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, powo\u0142ujemy si\u0119 na Pismo \u015awi\u0119te, w kt\u00f3rym czytamy, \u017ce z uczynk\u00f3w za\u00ackonu nie b\u0119dzie usprawiedliwiony \u017caden cz\u0142owiek (Rzym. 3,20a.28; Gal. 2,16; 3,11; por\u00f3wnaj Rzym. 4,6; Ef. 2,8.9).<br \/>\nJedynie mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 czytaj\u0105c w Li\u015bcie Jaku\u00acba: ,\/ Czy\u017c Abraham, praojciec nasz nie zosta\u0142 usprawiedli\u00acwiony z uczynk\u00f3w, gdy ofiarowa\u0142 na o\u0142tarzu Izaaka syna swego?&#8221; (Jakub 2,21).<br \/>\nW tej wypowiedzi Jakub brat &#8211; Pa\u0144ski jest pozornie tylko w sprzeczno\u015bci z Paw\u0142em &#8211; aposto\u0142em narod\u00f3w. Jest to widoczne w nast\u0119puj\u0105cych rozwa\u017caniach:<br \/>\na) Aposto\u0142 Pawe\u0142 pisze, \u017ce cz\u0142owiek b\u0119dzie usprawiedli\u00acwiony z wiary bez uczynk\u00f3w zakonu, Jakub nato\u00acmiast nie twierdzi, \u017ce cz\u0142owiek b\u0119dzie usprawiedli\u00acwiony przez uczynki bez wiary.<br \/>\nb) Pawe\u0142 nigdy nie powiedzia\u0142, \u017ce do wiary nie nale\u017c\u0105 u-czynki. Przeciwnie, czytamy w jego Li\u015bcie do Efezjan 2,8-10:<br \/>\n\u201eAlbowiem \u0142ask\u0105 zbawieni jeste\u015bcie przez wiar\u0119, i to nie z was: Bo\u017cy to dar; Nie z uczynk\u00f3w, aby si\u0119 kto nie chlubi\u0142. Jego bowiem dzie\u0142em jeste\u015bmy, stworzeni w Jezusie Chrystusie do dobrych uczynk\u00f3w..\/'<br \/>\n\u00a0<br \/>\nO takich uczynkach m\u00f3wi Jakub, kiedy pisze, \u017ce wia\u00acra Abrahama dzia\u0142a\u0142a przez uczynki i w ten spos\u00f3b zosta\u0142a dokonana. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, wiara Abrahama nie by\u0142a martwa; by\u0142a wiar\u0105, kt\u00f3ra przez uczynki oka\u00acza\u0142a si\u0119 \u017cywa.<br \/>\nc) Ci dwaj s\u0142udzy uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c. Przy tym aposto\u0142 Pawe\u0142 wyja\u015bnia usprawiedliwienie przed Bogiem, Ja\u00ackub natomiast podkre\u015bla to praktyczniej (poka\u017c mi twoj\u0105 wiar\u0119), tym samym usprawiedliwienie widziane jest przez ludzi.<br \/>\nAposto\u0142 Pawe\u0142 powo\u0142uje si\u0119 na Pismo, kt\u00f3re m\u00f3wi, \u017ce Abraham zosta\u0142 usprawiedliwiony gdy uwierzy\u0142 w o-bietnic\u0119 licznego potomstwa (l Moj\u017c. 15,6; Rzym. 4,3; Gal. 3,6). Jakub zwraca uwag\u0119 na fakt, \u017ce Abra\u00acham na Bo\u017cy rozkaz chcia\u0142 ofiarowa\u0107 swojego obie\u00accanego syna. Ten uczynek pokazuje nam jego wiar\u0119.<br \/>\nR\u00f3wnie\u017c inne miejsca Pisma (Rzym. 2,7) m\u00f3wi\u0105 nam gdzie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo jest zwi\u0105zane z dobrymi uczyn\u00ackami. W Ewangelii Jana 5,29 chodzi o dobre uczynki, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z wiary.<br \/>\nW tej kwestii nie ma \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy zda\u0144 mi\u0119dzy Paw\u0142em i Jakubem. Inaczej natomiast przedstawia si\u0119 sprawa gdy pytamy: Jaki jest stosunek chrze\u015bcijanina do dekalo\u00acgu w praktycznym \u017cyciu?<br \/>\nTu wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 dwa pogl\u0105dy. S\u0105 chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy za\u00ackon traktuj\u0105 jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119. Wed\u0142ug ich mniemania jeste\u015bmy pod zakonem, w kt\u00f3rym mamy narzucone nam przykazania i kt\u00f3re spe\u0142niamy z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 za otrzy\u00acmane zbawienie. Przy tym bior\u0105c pod uwag\u0119 wypowied\u017a Samuela Boltona: Zakon odsy\u0142a nas do ewangelii aby by\u0107 usprawiedliwionym &#8211; a ewangelia odsy\u0142a nas znowu do zakonu aby nam przypomnie\u0107 o naszym obowi\u0105zku jako tych, kt\u00f3rzy zostali usprawiedliwieni.<br \/>\nInni chrze\u015bcijanie s\u0105 natomiast przekonani o posiadaniu wy\u017cszych zasad \u017cyciowych i innych podstaw dla naszej s\u0142u\u017cby, ni\u017c zawiera poj\u0119cie \u201ezakony<br \/>\n10<br \/>\n\u00a0<br \/>\nGodna uwagi tendencja w teologii<br \/>\nCi, kt\u00f3rzy zakon traktuj\u0105 jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119 s\u0105 przeko\u00acnani, \u017ce zakon by\u0142 w\u0142a\u015bciwie aktualny ju\u017c od pocz\u0105tku stworzenia i uznaj\u0105, \u017ce oficjalnie zosta\u0142 przedstawiony dopiero na g\u00f3rze Synaj, oraz twierdz\u0105, \u017ce zakon ten zosta\u0142 wszczepiony w serca ludzi od samego pocz\u0105tku jako re\u00acgu\u0142a.<br \/>\nWidzimy przez to, jak mo\u017cna uog\u00f3lnia\u0107 sprawy o ograni\u00acczonym znaczeniu. Powinny to dok\u0142adnie wyja\u015bni\u0107 dwa przyk\u0142ady:<br \/>\na) Pierwszym przymierzem, kt\u00f3re B\u00f3g zawar\u0142 z lud\u017ami, by\u0142o przymierze z Noem. Czytamy, \u017ce Pan je zawar\u0142 z nim i jego potomstwem i zapiecz\u0119towa\u0142 je znakiem przymierza w postaci t\u0119czy. Nast\u0119pne przymierze za\u00acwar\u0142 B\u00f3g z Abrahamem i jego potomstwem. Co czyni z tego teologia? Stosunek Boga do Adama przed u-padkiem por\u00f3wnuje si\u0119 z tak zwanym \u201edzie\u0142em przy\u00acmierza&#8221;, kt\u00f3re zosta\u0142o zerwane przez upadek. Na to miejsce B\u00f3g zawar\u0142 z Adamem nowe przymierze, a mianowicie przymierze \u0142aski. Na takich zasadach nale\u017ca\u0142oby zatem cofn\u0105\u0107 do pocz\u0105tku przymierza:<br \/>\nz Noem, Abrahamem, Izraelem oraz obecne Nowe Przymierze. Nie m\u00f3wi\u0142oby si\u0119 ju\u017c o r\u00f3\u017cnych przymie\u00acrzach, tylko o jednym przymierzu. Ko\u0144cowym efe\u00acktem tego jest wniosek, \u017ce poza tym przymierzem nie ma b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa.<br \/>\nb) Drugim przyk\u0142adem jest pogl\u0105d na zb\u00f3r (Ko\u015bci\u00f3\u0142). Wed\u0142ug Pisma \u015awi\u0119tego zb\u00f3r powsta\u0142 w dniu Pi\u0119\u0107\u00acdziesi\u0105tnicy, tak jak czytamy w Dziejach Apostols\u00ackich w 2 rozdziale. W teologii m\u00f3wi si\u0119 o zborze albo o ko\u015bciele, kt\u00f3ry istnieje ju\u017c od Adama. Przez to za\u00actraca si\u0119 ten szczeg\u00f3lny charakter zboru.<br \/>\nW ten sam spos\u00f3b uog\u00f3lnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zakon, kt\u00f3ry zo\u00acsta\u0142 dany jako zasada okre\u015blonemu narodowi w okre\u015b\u00aclonym czasie. Zamiast tego uwa\u017ca si\u0119 zakon jako przyka\u00aczanie, kt\u00f3re zosta\u0142o dane cz\u0142owiekowi ju\u017c od stworzenia. Rozumuje si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce zakon ten b\u0119dzie przepi-<br \/>\n11<br \/>\n\u00a0<br \/>\nsow\u0105 regu\u0142\u0105 i b\u0119dzie obowi\u0105zywa\u0142 ludzi a\u017c do s\u0105dnego dnia. Dlatego bardzo wa\u017cne jest aby sprawdzi\u0107 podstawy takiego pojmowania pogl\u0105du na zakon.<br \/>\nDodatkowo wprowadzone i dodane<br \/>\nDla zbadania tych zagadnie\u0144, mamy do dyspozycji bar\u00acdzo jasne wypowiedzi S\u0142owa Bo\u017cego. Po pierwsze Pismo m\u00f3wi: \u201eZakon wkroczy\u0142, aby si\u0119 upadki pomno\u017cy\u0142y^ (Rzym. 5,20). W tym wypadku zakon nie istnia\u0142 zawsze lecz zosta\u0142 dodany w czasie historii zbawienia. Je\u015bli\u00acby zakon zosta\u0142 cz\u0142owiekowi od pocz\u0105tku narzucony przez Stworzyciela, oboj\u0119tnie w jakiej formie, wtedy jego cel: ^abysi\u0119 upadki pomno\u017cy\u0142y&#8221; sta\u0142by si\u0119 nieo\u00acsi\u0105galny i nie ulega\u0142by przekroczeniu.<br \/>\nZ Listu do Galacjan 3,19 wynika bezsprzecznie, \u017ce zakon zosta\u0142 dodany p\u00f3\u017aniej. Wiersz ten brzmi nast\u0119puj\u0105co:<br \/>\nCzym\u017ce wi\u0119c jest zakon? Zosta\u0142 on dodany z powodu przest\u0119pstw (\u201ea\u017c do przyj\u015bcia potomka^ kt\u00f3rego dotyczy obietnica&#8217;^.<br \/>\nMamy nawet dok\u0142adnie podany okres, mianowicie, \u017ce za\u00ackon zosta\u0142 nadany 430 lat po obietnicy, kt\u00f3ra zosta\u0142a dana Abrahamowi (Gal. 3,17).<br \/>\n\u0141\u0105czy si\u0119 z tym tekst z Ewangelii Jana 1,17, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce zakon zosta\u0142 nadany przez Moj\u017cesza, \u0142aska za\u015b i pra\u00acwda sta\u0142a si\u0119 przez Jezusa Chrystusa (Jan 7,18; 5 Moj\u017c. 33,4; Neh. 9,14).<br \/>\nGrzech taky ale nie przest\u0119pstwo<br \/>\nNa ten temat jest jeszcze bardzo wa\u017cne wyja\u015bnienie w Li\u015bcie do Rzymian 5,13: \u201eAlbowiem ju\u017c przed zakonem grzech byt na \u015bwiecie, ale grzechu si\u0119 nie liczy, gdy zakonu niema&#8221;.<br \/>\nW nast\u0119pnych wierszach tego rozdzia\u0142u wyja\u015bnia Pawe\u0142 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy \u201egrzechem&#8221; i \u201eprzest\u0119pstwem&#8221;. Adam o-trzyma\u0142 przykazanie, \u017ce nie wolno je\u015b\u0107 owocu z drzewa,<br \/>\n12<br \/>\n\u00a0<br \/>\nale to uczyni\u0142 i przest\u0105pi\u0142 Bo\u017ce przykazanie. Poczynaj\u0105c od Adama ludzie grzeszyli, tak, \u017ce panowa\u0142a nad nimi \u015bmier\u0107, ale nie by\u0142o to przest\u0119pstwem i grzechy nie by\u0142y im zaliczone; to znaczy, \u017ce w\u00f3wczas nie by\u0142o \u017cadnego przepisu karnego za ka\u017cdy grzech, i tym samym nie zali\u00acczano im kary.<br \/>\nDopiero gdy Izraelici otrzymali zakon, to ka\u017cdy grzech, dok\u0142adnie jak na pocz\u0105tku czyn Adama, mia\u0142 charakter przest\u0119pstwa, do kt\u00f3rego dopisana by\u0142a kara.<br \/>\nCzytamy o tym w Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w 2,2: \u201eBo je\u015bli s\u0142owo wypowiedziane przez anio\u0142\u00f3w (co znaczy zakon, patrz Dz. Ap. 7,53; Gal. 3,19) by\u0142o nienaruszalne, a wszel\u00ackie przest\u0119pstwo i niepos\u0142usze\u0144stwo spotka\u0142o si\u0119 ze s\u0142u\u00acszn\u0105 odp\u0142at\u0105&#8221; (Amos. 3,2).<br \/>\nPotwierdza to List do Rzymian 5,13.14, \u017ce cz\u0142owiek w czasie od Adama do Moj\u017cesza nie by\u0142 pod zakonem.<br \/>\nCz\u0119sto pr\u00f3buje si\u0119 te jasne wypowiedzi pozbawi\u0107 mocy, kiedy wskazuje si\u0119 na l List Jana 3,4 i t\u0142umaczy lub czy\u00acta w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b, \u201eGrzech jest przest\u0119pstwem za-konu&#8221;.<br \/>\nOd Adama do Moj\u017cesza ludzko\u015b\u0107 grzeszy\u0142a, a wi\u0119c wyni\u00acka z tego, \u017ce cz\u0142owiek musia\u0142 w\u00f3wczas by\u0107 pod zakonem. Dos\u0142ownie pisze w greckim tek\u015bcie: \u201egrzech jest bezpra\u00acwiem (albo: niesprawiedliwo\u015bci\u0105)&#8221; i to jest zupe\u0142nie co\u015b innego w por\u00f3wnaniu z przekroczeniem zakonu. Bez\u00acprawny jest ten cz\u0142owiek, kt\u00f3ry przeprowadza swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 wol\u0119. Ta samowola mo\u017ce uzewn\u0119trzni\u0107 si\u0119 bez za\u00ackonu i wtedy mamy do czynienia po prostu z grze\u00acchem; mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c uzewn\u0119trzni\u0107 si\u0119 pod zakonem i prowadzi do przest\u0119pstwa.<br \/>\nW czasach kiedy narody ju\u017c nie uznawa\u0142y Boga, nie wiel\u00acbi\u0142y Go, albo nie dzi\u0119kowa\u0142y Mu, tylko oddawa\u0142y cze\u015b\u0107 stworzeniu, w\u00f3wczas popad\u0142y w bezprawie. Grzech nie jest r\u00f3wnoznaczny z przest\u0119pstwem, lecz \u201enie odpowia\u00acda celowi&#8221;. Dos\u0142ownie znaczy to: \u201emin\u0105\u0107 si\u0119 z celem&#8221;, a to mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 zar\u00f3wno bez zakonu jak i w zakonie.<br \/>\nDalsze potwierdz\u0119! 'e mamy w Li\u015bcie do Rzymian 7,9.10<br \/>\n13<br \/>\n\u00a0<br \/>\ngdzie aposto\u0142 Pawe\u0142 pisze: \u201eI ja \u017cy\u0142em kiedy\u015b bez zakonu, lecz gdy przysz\u0142o przykazanie, grzech o\u017cy\u0142, a ja umar\u00ac\u0142em..\/'<br \/>\nCz\u0119sto twierdzi si\u0119, \u017ce aposto\u0142 Pawe\u0142 m\u00f3wi o sobie, ale jest to nieporozumienie.<br \/>\nAposto\u0142 Pawe\u0142 daje dok\u0142adny historyczny opis w Li\u015bcie do Galacjan 3,15-29, gdzie zakon zajmuje historyczne miejsce mi\u0119dzy G\u00f3r\u0105 Synaj i Golgot\u0105. M\u00f3wi\u0105c \u201eja&#8221; my\u015bli o stosunku cz\u0142owieka do Boga. Najpierw by\u0142 cz\u0142owiek bez zakonu, w okresie poprzedzaj\u0105cym Synaj. W tym czasie cz\u0142owiek nie zna\u0142 jeszcze prawdziwego charakteru grzechu (Rzym. 7,7). Nast\u0119pnie przysz\u0142o przykazanie, kt\u00f3re przed tym czasem nie istnia\u0142o i \u201egrzech o\u017cy\u0142&#8221; (Rzym. 7,9), potem za\u015b \u201eprzysz\u0142a wiara&#8221; (Gal. 5,23). Od Synaju pocz\u0105wszy cz\u0142owiek dosta\u0142 si\u0119 pod zakon (przyka\u00aczanie), a Izraelita nie by\u0142 bynajmniej wzorem, z kt\u00f3rego mo\u017cna bra\u0107 przyk\u0142ad.<br \/>\nO tym, \u017ce aposto\u0142 Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Rzymian w 7 roz\u00acdziale nie m\u00f3wi o sobie \u015bwiadczy, \u017ce nigdy nie \u017cy\u0142 w cza\u00acsie, w kt\u00f3rym nie by\u0142o zakonu (Fil. 3,5).<br \/>\nrp|r^l 2. PRAWO ZAKONU ZOSTA\u0141O NADA-[IIUJJ\u00a0\u00a0 NE TYLKO JEDNEMU, JEDYNEMU NARODOWI<br \/>\nZosta\u0142 dany narodowi Izraelskiemu<br \/>\nA wi\u0119c nie ulega \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce ludzko\u015b\u0107 pomi\u0119\u00acdzy upadkiem w grzech spowodowanym przez Adama, a nadaniem prawa zakonu na Synaju nie by\u0142a pod tym prawem. Od potopu obowi\u0105zywa\u0142 wprawdzie dla ca\u0142ej lu\u00acdzko\u015bci tylko jeden zakaz jadania krwi i przykazanie, \u017ce morderc\u0119 nale\u017cy ukara\u0107 \u015bmierci\u0105. Lecz nie by\u0142o to zazna\u00acczone \u201ejako zakon&#8221;. Mowa o zakonie jest dopiero w\u00f3w\u00acczas, gdy to ustawodawstwo zosta\u0142o nadane na Synaju.<br \/>\n14<br \/>\n\u00a0<br \/>\nAle i od tego czasu te przykazania nie by\u0142y uniwersalnym i obowi\u0105zuj\u0105cym nakazem dla ca\u0142ej ludzko\u015bci. Izraelici nie otrzymali polecenia, aby zakon og\u0142asza\u0107 mi\u0119dzy inne narody, tak jak mia\u0142o to miejsce w dniu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy z g\u0142oszeniem Ewangelii wszystkim narodom. Przeciw\u00acnie, zakon by\u0142 wy\u0142\u0105czn\u0105 spraw\u0105 Izraelit\u00f3w. I tak od tego czasu powsta\u0142a wyra\u017ana r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Izraelem, kt\u00f3ry zakon posiada\u0142, a poganami, kt\u00f3rzy nie posiadali zako\u00acnu. Nast\u0119puj\u0105ce miejsca wska\u017c\u0105 nam t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119:<br \/>\na) \u201eBo ci, kt\u00f3rzy bez zakonu grzeszyli bez zakonu te\u017c pogin\u0105; a ci, kt\u00f3rzy w zakonie zgrzeszyli, przez za\u00ackon s\u0105dzeni b\u0119d\u0105&#8221; (Rzym. 2,12). Do tej ostatniej gru\u00acpy zaliczeni s\u0105 \u017bydzi, tak jak to jest przedstawione w wierszach 17-20: \u201eJe\u015bli tedy ty mienisz si\u0119 \u017bydem i polegasz na zakonie, i chlubisz si\u0119 Bogiem&#8230; b\u0119d\u0105c pouczony przez zakon&#8230; maj\u0105cy w zakonie uciele\u015bnie\u00acnie wiedzy i prawdy&#8230;&#8221;<br \/>\nb) \u201eA wiemy, ze cokolwiek zakon m\u00f3wi, m\u00f3wi do tych, kt\u00f3\u00acrzy s\u0105 pod zakonem, aby wszelkie usta byty zamkni\u0119\u00acte&#8230;^ (Rzym. 3,19). Gdyby wi\u0119c zakon obowi\u0105zywa\u0142 wszystkich ludzi, to ten wiersz by\u0142by ca\u0142kowicie bez\u00acsensowny. Aposto\u0142 pokazuje po pierwsze to, \u017ce poga\u00acnie s\u0105 winnymi przed Bogiem gdy\u017c nie przyj\u0119li do swe\u00acgo serca S\u0142owa Stw\u00f3rcy, a poznawszy Boga nie uwiel\u00acbili go (Rzym. 1,18-23). Nast\u0119pnie pokazuje nam, \u017ce Izrael, mimo swego uprzywilejowanego stanowiska w stosunku do zakonu, wcale nie post\u0119powa\u0142 lepiej. Nar\u00f3d Bo\u017cy przest\u0105pi\u0142 ten nadany przez Boga zakon. A wi\u0119c ca\u0142y \u015bwiat jest winny przed Bogiem. Wyra\u017ce\u00acnie: \u201etym, kt\u00f3rzy s\u0105 pod zakonem&#8221; stawia wyra\u017any podzia\u0142 mi\u0119dzy dwoma grupami ludzko\u015bci, mianowi\u00accie: Izraelem a poganami.<br \/>\nc) \u201eLecz gdy nadesz\u0142o wype\u0142nienie czasu, zes\u0142a\u0142 B\u00f3g Syna swego, kt\u00f3ry si\u0119 urodzi\u0142 z niewiasty i podlega\u0142 zakono\u00acwi, aby wykupi\u0142 tych, kt\u00f3rzy byli pod zakonem, aby\u015bmy usynowienia dost\u0105pili&#8221; (Gal. 4,4.5). Poganom za\u015b wy-<br \/>\n15<br \/>\n\u00a0<br \/>\nstarczy\u0142o to, \u017ce Pan Jezus zgodnie z obietnic\u0105 zapo\u00acwiedzian\u0105 w ogrodzie Eden, urodzi\u0142 si\u0119 z niewiasty.<br \/>\nOn musia\u0142 sta\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekiem aby uratowa\u0107 ludz\u00acko\u015b\u0107. Aby zbawi\u0107 \u017byd\u00f3w b\u0119d\u0105cych pod zakonem, mu\u00acsia\u0142 On jednak urodzi\u0107 si\u0119 w czasie trwania zakonu i zanie\u015b\u0107 a\u017c na krzy\u017c przekle\u0144stwo zakonu. W tym przyk\u0142adzie widzimy ponownie, jak cz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci z tymi s\u0142owami: \u201etych, kt\u00f3rzy byli pod zakonem^ bli\u00ac\u017cej jest okre\u015blona i dlatego tak wyra\u017anie r\u00f3\u017cni si\u0119 od reszty.<br \/>\nd) \u201e\/ sta\u0142em si\u0119 dla \u017byd\u00f3w jako \u017byd, aby \u017byd\u00f3w pozyska\u0107;<br \/>\ndla tych, kt\u00f3rzy sq pod zakonem, jakobym by\u0142 pod za\u00ackonem, chocia\u017c sam pod zakonem nie jestem, aby tych kt\u00f3rzy sq pod zakonem pozyska\u0107. Dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 bez zakonu, jakobym by\u0142 bez zakonu, chocia\u017c nie je\u00acstem bez zakonu Bo\u017cego, lecz pod zakonem Chrystuso\u00acwym, aby pozyska\u0107 tych, kt\u00f3rzy sq bez zakonu&#8221; (l Kor. 9,20.21).<br \/>\nTeksty te pokazuj\u0105 bardzo wyra\u017anie r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy dwoma grupami. Nie mo\u017cna wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o uniwersal\u00acnym charakterze zakonu.<br \/>\nZakon darowany jest Izraelowi<br \/>\nPowy\u017csze zostanie jeszcze potwierdzone w wypowie\u00acdziach, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105, \u017ce B\u00f3g da\u0142 zakon Izraelowi. Czyta\u00acmy o tym w Li\u015bcie do Rzymian 9,4: \u201eIzraelit\u00f3w, do kt\u00f3\u00acrych nale\u017cy synostwo i chwal\u0105, i przymierza i nadanie za\u00ackonu..\/' A w Ksi\u0119dze Ezechiela 20,11 czytamy: \u201ei da\u0142em im moje przykazania, i objawi\u0142em im moje prawa, kt\u00f3re, je\u00ac\u017celi cz\u0142owiek wykonuje, \u017cyje dzi\u0119ki nim&#8221;. R\u00f3wnie\u017c w Dzie\u00acjach Apostolskich 7,53 jest wyra\u017anie powiedziane: \u201eWy, kt\u00f3rzy otrzymali\u015bcie zakon, jak wam go dali anio\u0142owie, a nie przestrzegali\u015bcie go&#8221; (Sp\u00f3jrzmy jeszcze do ksi\u0105g Sta\u00acrego Testamentu do 5 Moj\u017c. 4,13 i 33.34; i do Psalmu 78,5).<br \/>\n16<br \/>\n\u00a0<br \/>\nDzie\u0142o tego zakonu w ich sercach<br \/>\nDo tych wy\u017cej wymienionych zasad z regu\u0142y wnosi si\u0119 dwa zastrze\u017cenia. Pierwsze jest wybrane z Listu do Rzy\u00acmian 2,14-15, gdzie czytamy: \u201eSkoro bowiem poganie, kt\u00f3rzy nie majq zakonu, z natury czyni\u0105 to, co zakon naka\u00aczuje, sq sami dla siebie zakonem, chocia\u017c zakonu nie maj\u0105. Dowodz\u0105 te\u017c oni, \u017ce tre\u015b\u0107 zakonu zapisana jest w ich ser\u00accach&#8230;&#8221;<br \/>\nNa podstawie tej wypowiedzi twierdzi si\u0119, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142o\u00acwiek otrzyma\u0142 zakon zapisany w swoim sercu, a wi\u0119c dlatego zakon jest uniwersalny i wa\u017cny a\u017c dot\u0105d.<br \/>\nStarajmy si\u0119 przeczyta\u0107 te wiersze bardzo dok\u0142adnie. Przede wszystkim jest w nich napisane dwukrotnie, \u017ce poganie nie maj\u0105 zakonu. Tre\u015b\u0107 zakonu zapisana w ich sercach i jako nakaz na\u0142o\u017cona te\u017c jest z pewno\u015bci\u0105 zako\u00acnem! Jednak taki wniosek w oparciu o tre\u015b\u0107 Listu do Rzymian 2,15 jest niew\u0142a\u015bciwy. Po drugie, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce w tym tek\u015bcie nie pisze si\u0119 o tym, \u017ce oni maj\u0105 zapisany zakon w ich sercach, lecz z natury wype\u0142niaj\u0105 zakon. W tym przypadku chodzi o takich ludzi, kt\u00f3rych sumienie funkcjonuje dobrze. Chocia\u017c cz\u0142owiek nie ma w swoim sercu zapisanego zakonu, lub te\u017c nie otrzyma\u0142 \u017cadnego przykazania, to ma on jeszcze sumienie i \u015bwia\u00acdomo\u015b\u0107 aby m\u00f3g\u0142 rozr\u00f3\u017cni\u0107 dobro od z\u0142a.<br \/>\nKto wed\u0142ug tego si\u0119 kieruje, ten czyni to, co jest w zako\u00acnie: sam dla siebie jest zakonem i pokazuje, \u017ce w jego sercu jest zapisane dzie\u0142o zakonu. Przyk\u0142ad pomo\u017ce nam zilustrowa\u0107 t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119. Je\u017celi matka powiesi w kuchni harmonogram, na kt\u00f3rym jest zapisana czynno\u015b\u0107 w ku\u00acchni, jak\u0105 dzieci maj\u0105 wykonywa\u0107 zgodnie z ich kolejno\u015b\u00acci\u0105 wed\u0142ug imion, to ka\u017cde z nich wie, co powinno robi\u0107. Ka\u017cde dziecko stoi pod nakazem. A gdy takiego harmo\u00acnogramu nie ma dla dzieci, a one pomimo to wykonuj\u0105 wiele r\u00f3\u017cnych prac, aby pom\u00f3c matce, to robi\u0105 to, bo wie\u00acdz\u0105, \u017ce matka tego chce. Daj\u0105 przez to zna\u0107, \u017ce te prace zosta\u0142y zapisane w ich sercach. W ten spos\u00f3b dziecko o-si\u0105ga w\u0142a\u015bciwe zrozumienie i wie, \u017ce nie nale\u017cy ukrad-<br \/>\n17<br \/>\n\u00a0<br \/>\nkiem wyjada\u0107 cukru z cukierniczki, nawet w\u00f3wczas, gdy mu matka tego nie zabroni\u0142a.<br \/>\nJe\u015bli B\u00f3g istotnie wpisa\u0142 zakon cz\u0142owiekowi w sercu, jak to si\u0119 chce dowie\u015b\u0107 na podstawie wiersza z Listu do Rzy\u00acmian 2,15 to by\u0142oby jedynym znakiem nowego przymie\u00acrza: \u201eZ\u0142o\u017c\u0119 m\u00f3j zakon w ich wn\u0119trzu i wypisz\u0119 go na ich sercu&#8221; (Jer. 31,55). W ten spos\u00f3b utracili ju\u017c znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego szczeg\u00f3lnego charakteru. Te s\u0142owa: \u201ei wypisz\u0119 go na ich sercu&gt;) nie by\u0142o by ju\u017c niczym nowym.<br \/>\nTak\u017ce i owe grzechy, kt\u00f3re by\u0142y mi\u0119dzy upadkiem w grzech, a nadaniem zakonu, maj\u0105 na wskro\u015b charakter przest\u0119pstwa, a jednak Pismo nam m\u00f3wi, \u017ce one nie by\u0142y przest\u0119pstwem! Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c gdy nie czyta siew tek\u015b\u00accie tego co jest napisane (a mianowicie: \u201ezakon&#8221; zamiast \u201euczynki zakonu&#8221;) w ten spos\u00f3b wprowadza si\u0119 zamie\u00acszanie w argumentacje aposto\u0142a Paw\u0142a zapisan\u0105 w Li\u015bcie Do Rzymian w 5 rozdziale.<br \/>\nTylko ceremonialny zakon<br \/>\nJako drugi zarzut wprowadza si\u0119 tutaj, \u017ce poj\u0119cie \u201ezakon&#8221; ma obszerniejsze znaczenie, nie tylko dziesi\u0119\u0107 przyka\u00acza\u0144.<br \/>\nTo, \u017ce poganie nie mieli \u017cadnego zakonu, powinno tym bardziej oznacza\u0107 i\u017c oni nie posiadali zakonu w szerszym tego s\u0142owa zrozumieniu, ze wszystkimi jego ceremonia\u00acmi.<br \/>\nR\u00f3wnie\u017c i ten zarzut nie jest uzasadniony. Gdy\u017c s\u0142owo \u201ezakon&#8221; ma nieraz r\u00f3\u017cne znaczenia. Przede wszystkim List do Rzymian zawiera na ten temat wiele przyk\u0142ad\u00f3w. Nieraz wygl\u0105da to tak, gdy mowa jest o zakonie, \u017ce cho\u00acdzi wy\u0142\u0105cznie o dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144, a czasem, \u017ce chodzi o zakon w szerszym tego s\u0142owa znaczeniu. Ceremonialne przepisy prawa nigdy jednak nie zo\u00acsta\u0142y przedstawione jako zakon. Skoro napisane jest, \u017ce poganie nie maj\u0105 zakonu, to nie mo\u017cna tego rozumie\u0107, \u017ce dotyczy to tylko dziesi\u0119ciu przy-<br \/>\n18<br \/>\n\u00a0<br \/>\nkaza\u0144, a nie r\u00f3wnie\u017c zakonu ceremonialnego. Zreszt\u0105 wyra\u017anie mo\u017cemy to pozna\u0107 na przyk\u0142adzie Listu do Rzy\u00acmian 2,12, \u017ce chodzi tutaj o \u201emoralny zakon&#8221;, a nie o \u201ezakon ceremonialny&#8221;. Poza tym brakuje w wyra\u017ceniu:<br \/>\n\u201ebo ci, kt\u00f3rzy s\u0105 bez zakonu&#8221; tego odpowiedniego pod\u00ackre\u015blenia, kt\u00f3re oznacza, \u017ce poganie nie posiadaj\u0105 w og\u00f3\u00acle zakonu.<br \/>\nDo tego zagadnienia dotycz\u0105cego ceremonialnego zako\u00acnu jeszcze powr\u00f3c\u0119, poniewa\u017c argument ten b\u0119dzie przedstawiony jeszcze w innych kontekstach. Mo\u017cemy trzyma\u0107 si\u0119 takich wniosk\u00f3w:<br \/>\na) Zakon nie zosta\u0142 nadany ludziom od stworzenia ludz\u00acko\u015bci, lecz dopiero jako prawo na Synaju;<br \/>\nb) Od tego czasu nie odnosi\u0142 si\u0119 do ca\u0142ej ludzko\u015bci lecz by\u0142 nadany tylko jednemu, jedynemu narodowi, mia\u00acnowicie Izraelowi.<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>3. ZAKON JAKO \u017bYCIOWA REGU\u0141A SPE\u0141NIA\u0141 SWOJ\u0104 FUNKCJ\u0118 W OKRE\u015aLONYM CZASIE<br \/>\n\u00a0<br \/>\nA\u017c do Chrystusa<br \/>\nTak jak zakon nie obowi\u0105zywa\u0142 cz\u0142owieka od stworzenia a\u017c do Synaju, tak te\u017c nie obowi\u0105zuje wierz\u0105cych od Chry\u00acstusa a\u017c do ko\u0144ca. Biblia wyra\u017anie dowodzi, \u017ce zakon zo\u00acsta\u0142 nadany w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach jako obowi\u0105\u00aczuj\u0105cy przepis i tylko do okre\u015blonego czasu.<br \/>\nR\u00f3wnie\u017c i w tym przypadku Pisma nie mo\u017cna \u017ale rozu\u00acmie\u0107, tylko my cz\u0119sto nie czytamy tego tak, jak w\u0142a\u015bciwie jest w nim napisane. Tak jak jest napisane w Li\u015bcie do Galacjan 3,19, \u017ce zakon \u201ezosta\u0142 dodany&#8221; ale r\u00f3wnie\u017c i to, \u017ce on obowi\u0105zywa\u0142 \u201edo przyj\u015bcia potomka, kt\u00f3rego doty\u00acczy obietnica&#8221;.<br \/>\nW tym rozdziale aposto\u0142 Pawe\u0142 przedstawia zakon jako<br \/>\n19<br \/>\n\u00a0<br \/>\nwi\u0119zienie lub lepiej jako zamkni\u0119cie pod stra\u017c\u0105 wierz\u0105\u00accych owego czasu.<br \/>\n\u201eZanim za\u015b przysz\u0142a wiara, byli\u015bmy wsp\u00f3lnie zamkni\u0119ci&#8221;, \u201edop\u00f3ki wiara nie zosta\u0142a objawiona&#8221; (wiersz 23). Tutaj jest wyra\u017ana mowa o czasowej funkcji. R\u00f3wnie\u017c na\u00aczywa on zakon \u201eprzewodnikiem&#8221;, a zw\u0142aszcza w tym kontek\u015bcie:<br \/>\n\u201eTak wi\u0119c zakon by\u0142 naszym przewodnikiem do Chrystusa aby\u015bmy z wiary zostali usprawiedliwieni&#8221; (wiersz 24). Cz\u0119sto tekst ten bywa t\u0142umaczony jakby zakon jeszcze te\u00acraz dla ka\u017cdego grzesznika by\u0142 tym przewodnikiem, kt\u00f3\u00acry chce przyprowadzi\u0107 go do Chrystusa. Gdyby tak by\u0142o, to zakon by\u0142by zreszt\u0105 i tak tylko czaso\u00acwym autorytetem dla cz\u0142owieka. Bo skoro tylko \u00f3w cz\u0142o\u00acwiek sam pozna\u0142by Chrystusa, to ju\u017c d\u0142u\u017cej nie by\u0142by pod przewodnikiem. Taki komentarz jednak nie jest w\u0142a\u015bciwy. Wyraz ten:<br \/>\n\u201eprzewodnik do Chrystusa&#8221; nie jest okre\u015bleniem kierun\u00acku, lecz okre\u015bleniem czasu. Zakon by\u0142 przewodnikiem do czasu, a\u017c przyszed\u0142 Chrystus (por\u00f3wnaj Gal. 4,1-5). Ma\u0142o r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bla si\u0119 s\u0142owo \u201ewiara&#8221; w tych wier\u00acszach.<br \/>\n\u201eZanim za\u015b przysz\u0142a wiara, byli\u015bmy wsp\u00f3lnie zamkni\u0119ci pod stra\u017c\u0105 zakonu&#8221; (Gal. 3,23).<br \/>\n\u201eA gdy przysz\u0142a wiara, ju\u017c nie jeste\u015bmy pod opiek\u0105 prze-wodnika&#8221; (Gal. 3,25).<br \/>\nJest tu mowa o osobistej wierze. W tym tek\u015bcie chodzi o g\u0142oszenie tej wiary jako drogi ku usprawiedliwieniu, w przeciwie\u0144stwie do g\u0142oszenia zakonu. A wi\u0119c zakon mia\u0142 tylko pewn\u0105 przemijaj\u0105c\u0105 funkcj\u0119, tak jak wynika to z Listu do Galacjan 4,5, gdzie mowa jest o tych&#8221;, kt\u00f3rzy \u201ebyli^ pod zakonem.<br \/>\n\u201eOn zni\u00f3s\u0142 zakon przykaza\u0144 i przepis\u00f3w&#8221;<br \/>\nW zwi\u0105zku z tym musz\u0105 by\u0107 wymienione dwa miejsca, kt\u00f3re bardzo wyra\u017anie pozwalaj\u0105 dostrzec zasadnicz\u0105<br \/>\n20<br \/>\n\u00a0<br \/>\nzmian\u0119 w post\u0119powaniu w okre\u015blonym czasie historii zbawienia, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a na krzy\u017cu. Mam tu na my\u015bli List do Efezjan 2,14.15: \u201eAlbowiem On jest pokojem na\u00acszym, On sprawi\u0142, zez dwojga jedno\u015b\u0107 powsta\u0142a, i zburzy\u0142 w ciele swoim stoj\u0105c\u0105 po\u015brodku przegrod\u0119 z muru nie-przy ja\u017ani. On zni\u00f3s\u0142 zakon przykaza\u0144 i przepis\u00f3w, aby czy\u00acni\u0105c pok\u00f3j, stworzy\u0107 w sobie samym z dw\u00f3ch jednego no\u00acwego cz\u0142owieka&#8221;.<br \/>\nI List do Kolosan 2,13.14 \u201eI was, kt\u00f3rzy umarli\u015bcie w grzechach (wyst\u0119pkach &#8211; gr.) i w nieobrzezanym ciele waszym, wesp\u00f3\u0142 z nim o\u017cywi\u0142, odpu\u015bciwszy nam wszystkie grzechy; Wymaza\u0142 obci\u0105\u017caj\u0105cy nas list d\u0142u\u017cny, kt\u00f3ry si\u0119 zwraca\u0142 przeciwko nam ze swoimi wymaganiami, i usun\u0105\u0142 go, przybiwszy go do krzy\u017ca\/\/.<br \/>\nW ko\u0144cowych s\u0142owach obu tych miejsc jest mowa o zako\u00acnie jako o li\u015bcie d\u0142u\u017cnym, kt\u00f3ry si\u0119 zwraca\u0142 przeciwko nam&#8221;. O tym li\u015bcie d\u0142u\u017cnym m\u00f3wi nam aposto\u0142, \u017ce B\u00f3g go usun\u0105\u0142, przybiwszy go do krzy\u017ca.<br \/>\nNie chodzi tutaj o to, jak niekt\u00f3rzy to rozumuj\u0105, \u017ce przez ten list d\u0142u\u017cny rozumiej\u0105 tylko zakon ceremonialny. Te wyst\u0119pki, o kt\u00f3rych m\u00f3wi wiersz 13 nie s\u0105 tylko samymi przekroczeniami dotycz\u0105cymi przepis\u00f3w oczyszczaj\u0105\u00accych, ale bezpo\u015brednimi przekroczeniami Bo\u017cego, \u015bwi\u0119\u00actego i moralnego zakonu, to jest dziesi\u0119ciorga przykaza\u0144. To rozdzielanie na moraln\u0105 i ceremonialn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zakonu w tym tek\u015bcie, w kt\u00f3rym wy\u0142\u0105cznie chodzi o zakon &#8211; tak jak to powiedzia\u0142em i jak to pragn\u0119 jeszcze wyra\u017aniej o-kre\u015bli\u0107 &#8211; jest sprzeczne z Pismem. R\u00f3wnie\u017c nie mo\u017cna pod tym \u201eobci\u0105\u017caj\u0105cym listem&#8221; rozumie\u0107 jedynie prze\u00acst\u0119pstwa, kt\u00f3re zosta\u0142o spowodowane poprzez przekro\u00acczenie przykazania. Jest tutaj mowa o obci\u0105\u017caj\u0105cym li\u015b\u00accie, kt\u00f3ry \u015bwiadczy przeciwko nam poprzez swoje wyma\u00acgania.<br \/>\nZ ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dotyczy to wyja\u015bnienia sprawy winy;<br \/>\ni tak w\u0142a\u015bciwie tylko zakon wywo\u0142uje uczucie winy. Do\u00ackument za\u015b ten winien by\u0107 ze wzgl\u0119du na jego nieuchron\u00acne nast\u0119pstwa przyj\u0119ty jako obci\u0105\u017caj\u0105cy list d\u0142u\u017cny. Teraz<br \/>\n21<br \/>\n\u00a0<br \/>\nwi\u0119c ten list d\u0142u\u017cny, kt\u00f3ry by\u0142 napisany przeciw nam zo\u00acsta\u0142 przybity do krzy\u017ca. Oznacza to koniec prowadze\u00acnia przez zakon. W Li\u015bcie do Efezjan w 2 rozdziale jest to wypowiedziane jeszcze wyra\u017aniej. W tym rozdziale za\u00ackon jest pokazany jako \u201eprzegroda z muru nieprzyjazna kt\u00f3ry zosta\u0142 zburzony. Mur ten jest tutaj widziany nie ja\u00acko mur mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem, a Bogiem, lecz mi\u0119dzy \u017by\u00acdem a poganinem.<br \/>\nJak ten mur zosta\u0142 zburzony? Pawe\u0142 m\u00f3wi to tak: \u201eOn sprawi\u0142, \u017ce z dwojga jedno\u015b\u0107 powsta\u0142a, i zburzy\u0142 w ciele swoim stoj\u0105c\u0105 w po\u015brodku przegrod\u0119 z muru nieprzyjaz\u00acna. A w wierszu 16 wyja\u015bnia, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to na krzy\u017cu. Tam zosta\u0142a usuni\u0119ta ta przegroda mi\u0119dzy \u017bydami, a po\u00acganami. Zosta\u0142a tam usuni\u0119ta wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy obydwo\u00acma i teraz s\u0105 oni w \u201ejednym ciele&#8221; pojednani z Bogiem, bo tak\u017ce wrogo\u015b\u0107 pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem, a Bogiem zo\u00acsta\u0142a usuni\u0119ta; tak tym, kt\u00f3rzy byli oddaleni (poganie), jak i tym, kt\u00f3rzy byli bli\u017cej (\u017bydzi) zosta\u0142 zwiastowany pok\u00f3j.<br \/>\nTak\u017ce i tutaj widzimy, \u017ce zakon, kt\u00f3ry zosta\u0142 nadany Izra\u00acelowi jako prawo, zostaje zniesiony raz na zawsze. I ni\u00acgdzie wi\u0119cej nie czytamy, \u017ce nawr\u00f3cony \u017byd, lub nawr\u00f3\u00accony poganin w jakikolwiek spos\u00f3b wprowadzony jest pod zakon.<br \/>\nNie jeste\u015bcie pod zakonem tylko pod lask\u0119<br \/>\n\u201eNie jeste\u015bcie ju\u017c pod zakonem&#8221; &#8211; m\u00f3wi Pawe\u0142 do tych kt\u00f3rzy uwierzyli. Wyra\u017anie widzieli\u015bmy to z wypowiedzi w Li\u015bcie do Galacjan. Nie jeste\u015bmy ju\u017c wi\u0119cej pod \u201eprze\u00acwodnikiem&#8221;. Pawe\u0142 powtarza to jeszcze raz w Li\u015bcie do Rzymian w rozdziale 6,14 gdzie czytamy: \u201eAlbowiem grzech nad wami panowa\u0107 nie b\u0119dzie', bo nie jeste\u015bcie pod zakonem, lecz pod lask\u0105&#8221;. Wypowied\u017a ta jest tak jedno\u00acznaczna, \u017ce trzeba si\u0119 bardzo dziwi\u0107 tym, kt\u00f3rzy nie ak\u00acceptuj\u0105 nauki aposto\u0142a. Pr\u00f3buj\u0105 podwa\u017cy\u0107 wypowiedzi Pisma i przedk\u0142adaj\u0105 dwie argumentacje:<br \/>\n22<br \/>\n\u00a0<br \/>\nA wi\u0119c m\u00f3wi si\u0119, \u017ce nie jeste\u015bmy ju\u017c wi\u0119cej pod zakonem, aby by\u0107 przez niego usprawiedliwionym, ale nadal doty\u00acczy to praktycznego \u017cycia i \u017ce zakon tak dawniej jak i te\u00acraz jest nadal przepisow\u0105 regu\u0142\u0105 \u017cyciow\u0105. Inni znowu do\u00acwodz\u0105, \u017ce nie jeste\u015bmy ju\u017c pod ceremonialnym zakonem, lecz nadal obowi\u0105zuje nas zakon moralny.<br \/>\nOdno\u015bnie co do pierwszego mniemania wa\u017cnym jest aby zwr\u00f3ci\u0107 baczn\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce o takim \u201eprzesuni\u0119ciu&#8221; funkcji zakonu, nigdzie w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym nie znajdzie\u00acmy \u017cadnej wzmianki. Nigdzie w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym nie jest napisane, \u017ce my pod \u201etaki&#8221; lub \u201einny&#8221; rodzaj zakonu podlegamy. Po prostu: nie jeste\u015bcie ju\u017c wi\u0119cej pod zako\u00acnem, nie jeste\u015bcie pod przewodnikiem.<br \/>\nMusimy r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 nasz\u0105 uwag\u0119 na to, co pisze apo\u00acsto\u0142 Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Rzymian 6,14: \u201eAlbowiem grzech nad wami panowa\u0107 nie b\u0119dzie, bo nie jeste\u015bcie pod zako\u00acnem, lecz podlask\u0105&#8221;. Nie m\u00f3wi on o naszym usprawiedli\u00acwieniu, lecz otwarcie o naszym praktycznym \u017cyciu. Gdyby to w\u0105tpliwe rozumowanie ludzkie by\u0142o w\u0142a\u015bciwe, musia\u0142by Pawe\u0142 uj\u0105\u0107 to nast\u0119puj\u0105co: \u201enie jeste\u015bcie ju\u017c pod przekle\u0144stwem, bo nie jeste\u015bcie pod zakonem, przez kt\u00f3ry macie usprawiedliwienie. Rozwa\u017ccie jednak to, \u017ce grzech nad wami nie panuje, gdy\u017c jeste\u015bcie pod zakonem jako pod obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 was regu\u0142\u0105 \u017cyciow\u0105&#8221;. Jednak apo\u00acsto\u0142 Pawe\u0142 tak nie powiedzia\u0142. On nie m\u00f3wi o przekle\u0144\u00acstwie, ani o usprawiedliwieniu, lecz o fakcie, \u017ce \u201egrzech nad nami panowa\u0107 nie b\u0119dzie, gdy\u017c nie jeste\u015bmy pod za\u00ackonem, lecz pod \u0142ask\u0105&#8221;. A tekst ten jest dla nas tylko wtedy zrozumia\u0142y, gdy widzimy co wed\u0142ug Paw\u0142a, czyni zakon. On na ten temat m\u00f3wi w Li\u015bcie do Rzymian 5,20 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: \u201eA zakon wkroczy\u0142, aby si\u0119 upadki pomno\u017cy\u0142y&#8230;&#8221; Dlatego, \u017ce nie jeste\u015bmy pod zakonem, nie musimy ugina\u0107 si\u0119 pod panowaniem grzechu. Jednak nikt nie mo\u017ce tak my\u015ble\u0107, \u017ce uwolnienie od zakonu jest przyzwoleniem na grzeszenie, bo aposto\u0142 Pawe\u0142 si\u0119 temu sprzeciwia gdy m\u00f3wi, \u017ce \u201enie stoimy pod zakonem&#8221; i nie ma na my\u015bli tylko usprawiedliwienia. M\u00f3wi: \u201eC\u00f3\u017c tedy?<br \/>\n23<br \/>\n\u00a0<br \/>\nCzy mamy grzeszy\u0107 dlatego, \u017ce nie jeste\u015bmy pod zakonem, lecz pod laskq? Przenigdy! Czy\u017c nie wiecie, \u017ce je\u015bli si\u0119 od\u00acdajecie jako s\u0142udzy w pos\u0142usze\u0144stwo, stajecie si\u0119 s\u0142ugami tego, komu jeste\u015bcie pos\u0142uszni?&#8221; (Rzym. 6,15.16).<br \/>\nPawe\u0142 nie pisze: \u201eCzy nie wiefcie, \u017ce zakon jest wasz\u0105 \u017cy\u00acciow\u0105 regu\u0142\u0105&#8221;, ale: \u201eczy nie wiecie, \u017ce je\u015bli si\u0119 oddajecie ja\u00acko s\u0142udzy w pos\u0142usze\u0144stwo..\/'<br \/>\nW inny spos\u00f3b m\u00f3wi\u0105c: aposto\u0142 Pawe\u0142 m\u00f3wi o naszym praktycznym post\u0119powaniu, w kt\u00f3rym nie ma miejsca dla zakonu, poniewa\u017c zakon nie czyni nas zdolnymi aby\u015b\u00acmy nie byli pod panowaniem grzechu. Je\u017celi kto\u015b nadu\u017cy-je tej wolno\u015bci, wtedy dostaje si\u0119 pod panowanie grzechu. A wi\u0119c, twierdzenie, \u017ce my ju\u017c nie jeste\u015bmy wi\u0119cej pod za\u00ackonem, kt\u00f3ry by nas usprawiedliwia\u0142 lecz przyjmowanie jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119, w praktyce jest ca\u0142kowicie bezpod\u00acstawne. Je\u017celi kto\u015b chrze\u015bcijaninowi zaleca zakon aby u-strzec go od grzechu wyst\u0119puje jednoznacznie przeciw te\u00acmu, co m\u00f3wi Pawe\u0142 w tym przypadku. Aposto\u0142 Pawe\u0142 po\u00actwierdza, \u017ce grzech nad nami nie b\u0119dzie panowa\u0142, bo nie jeste\u015bmy ju\u017c wi\u0119cej pod zakonem.<br \/>\nCzy wolno nam k\u0142ama\u0107?<br \/>\nPozosta\u0144my jeszcze przy Li\u015bcie do Rzymian 6,14.15. Zro\u00aczumia\u0142e jest to, \u017ce aposto\u0142 w wierszu 15 skierowa\u0142 si\u0119 przeciw wydawaniu jakiego\u015b fa\u0142szywego wniosku, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by si\u0119 nasun\u0105\u0107 w zwi\u0105zku z jego poprzednimi s\u0142o\u00acwami.<br \/>\nR\u00f3wnie\u017c z tego twierdzenia, \u017ce wierz\u0105cy nie podlega ju\u017c zakonowi, mo\u017cna by wyci\u0105gn\u0105\u0107 taki wniosek ko\u0144cowy, \u017ce wobec tego mo\u017cemy nadal \u015bmia\u0142o grzeszy\u0107. Wielu chrze\u015b\u00accijan u\u017cywa tego argumentu przeciw nauce, \u017ce w og\u00f3le ju\u017c nie jeste\u015bmy pod zakonem.<br \/>\nTaki zarzut zdradza du\u017cy brak duchowego zrozumienia, odno\u015bnie w\u0142a\u015bciwego stanowiska cz\u0142owieka wierz\u0105cego. Gdy si\u0119 takim ludziom przynosi w\u0142a\u015bciw\u0105 biblijn\u0105 nauk\u0119, \u017ce ju\u017c nie jeste\u015bmy pod zakonem, to od razu stawiaj\u0105 nam<br \/>\n24<br \/>\n\u00a0<br \/>\ntakie pytanie: \u201eCzy wobec tego wolno nam k\u0142ama\u0107 i kra\u015b\u0107?^ Widocznie uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce mamy wolno\u015b\u0107 grze\u00acszenia, skoro nie jeste\u015bmy pod zakonem. Odwrotnie za\u015b, zakaz grzeszenia oznacza dla nich automatycznie obo\u00acwi\u0105zek przestrzegania zakonu. Ten pogl\u0105d zosta\u0142 ju\u017c wy\u00acra\u017cony przez poprzednio wspomnianego Samuela Bolto-na tak:<br \/>\n\u201eJe\u015bli chrze\u015bcijanie s\u0105 zobowi\u0105zani nie grzeszy\u0107, to s\u0105 oni tak\u017ce zobowi\u0105zani do tego, aby przestrzega\u0107 zakony Kto w ten spos\u00f3b m\u00f3wi, daje o sobie pozna\u0107, \u017ce on wcale, lub niedostatecznie pojmuje, co zawiera w\u0142a\u015bciwie \u0142aska. Chrze\u015bcijanin nie jest powo\u0142any do \u017cycia wed\u0142ug normy zakonu, lecz wed\u0142ug wytycznych jakie daje nam laska. Laska nie jest tylko jakim\u015b pewnym dowodem Bo\u017cej dobroci, ale zasad\u0105, tak jak zakon jest zasad\u0105. O tej \u0142asce pisze Pawe\u0142 do Tytusa:<br \/>\n\u201eAlbowiem objawi\u0142a si\u0119 \u0142aska Bo\u017ca, zbawienna dla wszyst\u00ackich ludzi, NAUCZAJ\u0104C NAS, aby\u015bmy wyrzekli si\u0119 be\u00aczbo\u017cno\u015bci i \u015bwiatowych po\u017c\u0105dliwo\u015bci, i na tym doczesnym \u015bwiecie wstrzemi\u0119\u017aliwie, sprawiedliwie i pobo\u017cnie \u017cyli, o-czekujqc t)\u0142ogoslawionej nadziei i objawienia chwa\u0142y wiel\u00ackiego Boga i Zbawiciela naszego, Chrystusa Jezusa, kt\u00f3ry da\u0142 samego siebie za nas, aby nas wykupi\u0107 od wszelkiej nie\u00acprawo\u015bci i oczy\u015bci\u0107 sobie lud na w\u0142asno\u015b\u0107, gorliwy w do\u00acbrych uczynkach&#8221; (Tyt. 2,11-14).<br \/>\nA wi\u0119c, nie zakon poucza nas, jak my, chrze\u015bcijanie ma\u00acmy \u017cy\u0107, lecz \u0141ASKA. To nauczanie znajdujemy w Nowym Testamencie i ono jest nierozerwalnie po\u0142\u0105czone przy\u00ack\u0142adem danym w Chrystusie. \u0141aska ta nie uczy nas, \u017ce mo\u017cemy kra\u015b\u0107 i k\u0142ama\u0107. W tym przypadku nie ma prze\u00acciwie\u0144stwa mi\u0119dzy zakonem a \u0142ask\u0105, ale mimo to po\u00acwstaje pewna r\u00f3\u017cnica. Kto \u017cyje wed\u0142ug normy \u0142aski, wy\u00acpe\u0142nia r\u00f3wnocze\u015bnie i zakon, ale kto bierze zakon jako swoj\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119, ten nie odpowiada jeszcze przez to normom \u0142aski. Mianowicie, \u0142aska pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem przewy\u017csza zakon.<br \/>\nJe\u015bli chodzi o s\u0142u\u017cb\u0119, to mi\u0119dzy zakonem, a \u0142ask\u0105 po-<br \/>\n25<br \/>\n\u00a0<br \/>\nwstaje na wskro\u015b r\u00f3\u017cnica. Zakon \u017c\u0105da okre\u015blonych czy\u00acn\u00f3w, \u0142aska za\u015b powoduje s\u0142u\u017cenie. Pos\u0142usze\u0144stwo chrze\u015b\u00accijanina wobec woli Bo\u017cej nie jest pos\u0142usze\u0144stwem wyni\u00ackaj\u0105cym z zakonu, lecz oznacza ono, \u017ce zosta\u0142 on powo\u0142a\u00acny przez \u0142ask\u0119 do tego, aby czyni\u0107 to co jest mi\u0142e Bogu.<br \/>\nDziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144<br \/>\nJak wobec tego przedstawia si\u0119 sprawa z drugim argu\u00acmentem, kt\u00f3rym chce si\u0119 ograniczy\u0107 sens poj\u0119cia: \u201eju\u017c nie jeste\u015bcie pod zakonem&#8221;. Czy naprawd\u0119 mo\u017cemy u-trzymywa\u0107, \u017ce Pawe\u0142 poprzez \u201ezakon&#8221; rozumia\u0142 tylko za\u00ackon ceremonialny? Chcia\u0142bym w\u0142a\u015bnie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce takiego zaw\u0119\u017conego poj\u0119cia dotycz\u0105cego \u201ezakonu&#8221; ni\u00acgdzie w Biblii znale\u017a\u0107 nie mo\u017cna. Pod s\u0142owem \u201ezakon&#8221; mo\u017cna rozumie\u0107 zakon moralny jako zakon dziesi\u0119cior\u00acga przykaza\u0144 z r\u00f3\u017cnymi nakazami, nigdy jednak jako za\u00ackon ceremonialny. Zreszt\u0105, gdyby Pawe\u0142 chcia\u0142 powie\u00acdzie\u0107, \u017ce my ju\u017c nie jeste\u015bmy wi\u0119cej pod ceremonialnym zakonem, to by\u0142by nam to na pewno bardzo wyra\u017anie przekaza\u0142.<br \/>\nPomijaj\u0105c ten zwrot, to jednak z Listu do Rzymian 6,14.15 wyra\u017anie wynika, \u017ce niemo\u017cliwym jest, aby w tych wierszach by\u0142 zawarty temat dotycz\u0105cy ceremo\u00acnialnych przepis\u00f3w. Bo c\u00f3\u017c ma wsp\u00f3lnego: \u201egrzech nad wami panowa\u0107 nie b\u0119dzie&#8221; z ceremonialnym zakonem? A wi\u0119c, jak mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 fa\u0142szywy ko\u0144cowy wnio\u00acsek: \u201eCzy powinni\u015bmy grzeszy\u0107, gdy\u017c nie jeste\u015bmy pod zakonem&#8221;, skoro nie chodzi tutaj o ten moralny zakon? Je\u015bli czytamy List do Rzymian 7 rozdzia\u0142, to wyra\u017anie dowiadujemy si\u0119 z niego, \u017ce takiego pogl\u0105du nie da si\u0119 utrzyma\u0107. W 6 wierszu Pawe\u0142 wyra\u017anie t\u0142umaczy, \u017ce zo\u00acstali\u015bmy uwolnieni od zakonu. Czy od tego ceremonial\u00acnego zakonu? O tym nie ma tutaj mowy, gdy\u017c wiersz 7 m\u00f3wi nam dalej: \u201ePrzecie\u017c nie pozna\u0142bym grzechu, gdy\u00acby nie zakon; wszak i o po\u017c\u0105dliwo\u015bci nie wiedzia\u0142bym, gdyby zakon nie m\u00f3wi\u0142: Nie po\u017c\u0105daj!ff<br \/>\n26<br \/>\n\u00a0<br \/>\nAposto\u0142 Pawe\u0142 m\u00f3wi wi\u0119c wyra\u017anie o tym moralnym za\u00ackonie, gdy cytuje jedno z dziesi\u0119ciorga przykaza\u0144. W Li\u015bcie do Galacjan 3,23-25 jest wyja\u015bniony wyra\u017any kontrast pomi\u0119dzy \u201ezakonem&#8221; &#8211; a \u201ewiar\u0105&#8221;, jak i wyra\u017a\u00acnie wyt\u0142umaczone pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem, \u017ce chodzi tu\u00actaj o zakon moralny.<br \/>\n\u201eZanim za\u015b przysz\u0142a wiara, byli\u015bmy wsp\u00f3lnie zamkni\u0119ci i trzymani pod stra\u017c\u0105 zakonu, dop\u00f3ki wiara nie zosta\u0142a ob\u00acjawiona. Tak wi\u0119c zakon by\u0142 naszym przewodnikiem do Chrystusa, aby\u015bmy z wiary zostali usprawiedliwieni. A gdy przysz\u0142a wiara, ju\u017c nie jeste\u015bmy pod opiek\u0105 prze-wodnika&#8221; (Gal. 3,23-25).<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>4. ZAKON NIE MA \u017bADNEJ MOCY NAD UMAR\u0141YMI LUD\u0179MI<br \/>\n\u00a0<br \/>\nUmarli zakonowi<br \/>\nWa\u017cnym jest, aby si\u0119 dok\u0142adnie zastanowi\u0107 nad tym, jak na podstawie Pisma zosta\u0142 zniesiony autorytet zakonu wobec wierz\u0105cych chrze\u015bcijan.<br \/>\nW\u0142a\u015bciwie zosta\u0142 ju\u017c rozwi\u0105zany ten problem. Aposto\u0142 Pa\u00acwe\u0142 pisze do Galacjan: \u201eAlbowiem ja przez zakon umar\u0142em zakonowi, abym \u017cy\u0142 Bogu. Z Chrystusem jestem ukrzy\u017co\u00acwany: \u017cyj\u0119 wi\u0119c ju\u017c nie ja, ale \u017cyje we mnie Chrystus; a o-becne \u017cycie moje w ciele jest \u017cyciem w wierze w Syna Bo\u00ac\u017cego, kt\u00f3ry mnie umi\u0142owa\u0142 i wyda\u0142 samego siebie za mnie&#8221; (Gal. 2,19.20).<br \/>\nA wi\u0119c Pawe\u0142 \u201eumar\u0142&#8221; zakonowi. Czyta\u0142em kiedy\u015b o ta\u00ackim nauczycielu religii, kt\u00f3ry podr\u00f3\u017cowa\u0142 w niedziel\u0119 i za to zosta\u0142 skrytykowany przez swoich braci. Broni\u0105c si\u0119 powiedzia\u0142 tak: zakon to \u201ezw\u0142oki&#8221;. Chocia\u017c m\u0119\u017cczyzna ten my\u015bla\u0142 prawdopodobnie w\u0142a\u015bciwie, to jednak jego wy\u00acpowied\u017a nie by\u0142a prawid\u0142owa, gdy\u017c nie zakon umar\u0142, ale my wierz\u0105cy umarli\u015bmy zakonowi. I tak nad umar\u0142ymi<br \/>\n27<br \/>\n\u00a0<br \/>\nlud\u017ami \u017cadne przykazanie nie ma mocy, r\u00f3wnie\u017c pra\u00acwo Bo\u017ce. Nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119cej regu\u0142\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 ku uspra\u00acwiedliwieniu, ani jako regu\u0142a \u017cyciowa. Te dwa aspekty za\u00ackonu s\u0105 bowiem nieroz\u0142\u0105czne. W Li\u015bcie do Galacjan 2,19.20 jest mowa nie tylko o naszym stosunku do Chry\u00acstusa, ale te\u017c o naszym praktycznym \u017cyciu.<br \/>\nAby\u015bmy przynosili Bogu owoc<br \/>\nW Li\u015bcie do Rzymian w rozdziale? jest ta my\u015bl o umiera\u00acniu dosy\u0107 wyra\u017anie wyja\u015bniona. W wierszu pierwszym jest wyt\u0142umaczone, \u017ce zakon (oboj\u0119tnie jaki) ma cz\u0142owie\u00ackowi co\u015b do powiedzenia, dop\u00f3ki cz\u0142owiek \u017cyje. Pawe\u0142 i-lustruje to na przyk\u0142adzie \u017cony, kt\u00f3ra zwi\u0105zana jest w\u0119z\u00ac\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim ze swoim m\u0119\u017cem, dop\u00f3ki on \u017cyje. Gdy m\u0105\u017c umiera, ona wolna jest od tego zakonu, kt\u00f3rym by\u0142a z\u0142\u0105czona z nim. P\u00f3\u017aniej zwraca si\u0119 tak, jak to czytamy, do wierz\u0105cych: \u201ePrzeto bracia moi, i wy umarli\u015bcie dla zako\u00acnu przez cia\u0142o Chrystusowe, by nale\u017ce\u0107 do innego, do tego, kt\u00f3ry zosta\u0142 wzbudzony z martwych, aby\u015bmy owoce wy\u00acdawali dla Boga&#8221; (wiersz 4). Nasuwaj\u0105 si\u0119 tutaj dwie sprawy. Pierwsza, \u017ce aposto\u0142 Pawe\u0142 w tym przypadku \u015bwiadomie odwr\u00f3ci\u0142 te sprawy. Nie powiedzia\u0142 on, \u017ce ten zakon u-mar\u0142, i tak jeste\u015bmy wolni, aby nale\u017ce\u0107 do Chrystusa, ale \u017ce my umarli\u015bmy dla zakonu, przez cia\u0142o Chrystusowe. (Ostatecznie znaczy to, \u017ce my umarli\u015bmy z Chrystusem;<br \/>\npatrz Gal. 2,20 i Koi. 3,3).<br \/>\nPo drugie mo\u017cemy powiedzie\u0107 stanowczo, \u017ce Pawe\u0142 wy\u00acra\u017anie podkre\u015bli\u0142 to, \u017ce \u201eumarli\u015bmy dla zakonu&#8221;, a \u0142\u0105cz\u0105c to z tym praktycznym \u017cyciem &#8211; aby przynie\u015b\u0107 owoc Bo\u00acgu. B\u0119d\u0105c pod zakonem nie by\u0142oby to mo\u017cliwe, gdy\u017c tam rozbudzone s\u0105 grzeszne nami\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 czynne w naszych cz\u0142onkach. \u201eAlbowiem gdy byli\u015bmy w ciele, grzeszne nami\u0119tno\u015bci rozbudzone przez zakon by\u0142y czynne w cz\u0142onkach naszych, aby rodzi\u0107 owoce \u015bmierci&#8221; (Rzym. 7,5).<br \/>\n28<br \/>\n\u00a0<br \/>\nP\u00f3\u017aniej podkre\u015bla aposto\u0142 swoj\u0105 argumentacj\u0119 jeszcze raz wypowiedzi\u0105: \u201eLecz teraz zostali\u015bmy uwolnieni od zako\u00acnu, gdy umarli\u015bmy temu, przez co byli\u015bmy opanowani, tak i\u017c s\u0142u\u017cymy w nowo\u015bci ducha, a nie wed\u0142ug przestarza\u0142ej li\u00actery &#8222;(Rzym. 7,6).<br \/>\nR\u00f3wnie\u017c i tutaj widzimy, \u017ce chodzi o praktyczne \u017cycie. Zwi\u0105zek z zakonem zosta\u0142 ca\u0142kowicie rozwi\u0105zany przez \u201e\u015bmier\u0107^. S\u0142u\u017cymy Bogu na zupe\u0142nie innej p\u0142aszczy\u017anie. (Odno\u015bnie poj\u0119cia \u201elitery&#8221; por\u00f3wnaj 2 List do Koryntian 3,6.7: \u201eKt\u00f3ry te\u017c uzdolni\u0142 nas, aby\u015bmy byli s\u0142ugami nowego przymierza, nie litery, lecz ducha, bo litera zabija, duch za\u015b o\u017cywia. Je\u015bli tedy s\u0142u\u017cba \u015bmierci, wyryta literami na tabli\u00accach kamiennych takq mia\u0142a chwa\u0142\u0119, \u017ce synowie izraelscy nie mogli patrze\u0107 na oblicze Moj\u017cesza z powodu przemija\u00acj\u0105cej wszak jasno\u015bci oblicza jego&#8221; gdzie wyryte litery na kamiennych tablicach najwyra\u017aniej dotycz\u0105 tablic zako\u00acnu).<br \/>\nTrzymaj\u0105c si\u0119 tego samego w\u0105tku jaki jest zapisany w Li\u015bcie do Rzymian 7,1-6 mo\u017cemy wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce chrze\u015bcijanin, kt\u00f3ry chce zakon u\u017cy\u0107 jako regu\u0142\u0119 \u017cycia, mo\u017ce by\u0107 por\u00f3wnany do kogo\u015b, kto \u017ceni si\u0119 powt\u00f3rnie i w drugim ma\u0142\u017ce\u0144stwie kieruje si\u0119 zasadami partnera z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>5. DZIA\u0141ANIE ZAKONU JEST WY\u0141\u0104CZNIE NEGATYWNE<br \/>\n\u00a0<br \/>\nDoskonal\u0105 regu\u0142a z negatywnymi skutkami<br \/>\nKto zakon przyjmuje jako swoj\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119 i jemu si\u0119 poddaje ca\u0142kowicie przeoczy\u0142 jakie dzia\u0142anie ma za\u00ackon wed\u0142ug Pisma. O zakonie m\u00f3wi si\u0119 tylko dobrze. Zakon jest \u015bwi\u0119ty, sprawiedliwy, dobry i duchowy (Rzym. 7,12-14: \u201eTak wi\u0119c zakon jest \u015bwi\u0119ty i przykaza\u00acnie jest \u015bwi\u0119te i sprawiedliwe, i dobre. Czy zatem to, co<br \/>\n29<br \/>\n\u00a0<br \/>\ndobre, sta\u0142o si\u0119 dla mnie \u015bmierci\u0105? Przenigdy! To w\u0142a\u015bnie grzech, \u017ceby si\u0119 okaza\u0107 grzechem, pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 rzecz\u0105 do\u00acbr\u0105, by spowodowa\u0107 moj\u0105 \u015bmier\u0107, aby grzech przez przy\u00ackazanie okaza\u0142 ogrom swojej grzeszno\u015bci. Wiemy bo\u00acwiem, \u017ce zakon jest duchowy, ja za\u015b jestem cielesny, za\u00acprzedany grzechowi&#8221;. Por\u00f3wnaj Rzym. 2,20). Zosta\u0142 on nadany Izraelowi jako norma przewidziana dla potom\u00ack\u00f3w Adama na ziemi. Jako taki, jest on doskona\u0142y. Jed\u00acnak dzia\u0142anie zakonu jest pod ka\u017cdym innym wzgl\u0119dem negatywne.<br \/>\nWidzieli\u015bmy bardzo wyra\u017anie, \u017ce z uczynk\u00f3w zakonu nie b\u0119dzie mog\u0142o by\u0107 osi\u0105gni\u0119te usprawiedliwienie:<br \/>\n\u201eDlatego z uczynk\u00f3w zakonu, nie b\u0119dzie usprawiedliwio\u00acny przed nim \u017caden cz\u0142owiek, gdy\u017c przez zakon jest po\u00acznanie grzechu&#8221; (Rzym. 3,20); \u201eWiedz\u0105c wszak\u017ce, \u017ce cz\u0142owiek zostaje usprawiedliwiony nie z uczynk\u00f3w zako\u00acnu, a tylko przez wiar\u0119 w Chrystusa Jezusa, i my\u015bmy w Chrystusa Jezusa uwierzyli, aby\u015bmy zostali usprawied\u00acliwieni z wiary w Chrystusa, a nie z uczynk\u00f3w zakonu, poniewa\u017c z uczynk\u00f3w zakonu nie b\u0119dzie usprawiedliwio\u00acny \u017caden cz\u0142owiek&#8221;; \u201eNie odrzucam \u0142aski Bo\u017cej; bo je\u015bli przez zakon jest sprawiedliwo\u015b\u0107, tedy Chrystus daremnie umar\u0142&#8221; (Gal. 2,16.21);<br \/>\n\u201eA \u017ce przez zakon nikt nie zostaje usprawiedliwiony przed Bogiem, to rzecz oczywista, bo sprawiedliwy z wiary \u017cy\u0107 b\u0119dzie&#8221; (Gal. 3,11). Z Listu do Galacjan mo\u00ac\u017cemy wyliczy\u0107 jeszcze wiele miejsc negatywnych doty\u00accz\u0105cych zakonu: przez zakon nie ma ducha, \u017cadnej mo\u00accy, \u017cadnego dziedzictwa, ani \u017cycia.<br \/>\n\u201eChc\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119 od was tego jednego: Czy przez u-czynki zakonu otrzymali\u015bcie Ducha, czy przez s\u0142uchanie z wiar\u0105. Czy a\u017c tak nierozumni jeste\u015bcie? Rozpocz\u0119li\u015bcie w duchu, a teraz na ciele ko\u0144czycie? Czy daremne by\u0142y tak liczne wasze doznania? Rzeczywi\u015bcie, by\u0142y daremne. Czy ten, kt\u00f3ry daje wam Ducha i dokonuje w\u015br\u00f3d was cu\u00acd\u00f3w, czyni to na podstawie uczynk\u00f3w zakonu, czy na podstawie s\u0142uchania z wiar\u0105? &#8222;; \u201eJe\u015bli bowiem dziedzic-<br \/>\n30<br \/>\n\u00a0<br \/>\ntwo wywodzi si\u0119 z zakonu, to ju\u017c nie z obietnicy. B\u00f3g za\u015b obdarzy\u0142 nim \u0142askawie Abrahama przez obietnic\u0119&#8221;; \u201eCzy wi\u0119c zakon jest przeciw obietnicom Bo\u017cym? Bynajmniej! ^Gdyby bowiem zosta\u0142 nadany zakon, kt\u00f3ry mo\u017ce o\u017cywi\u0107, usprawiedliwienie by\u0142oby istotnie z zakonu&#8221; (Gal. 3,2-5.18.21).<br \/>\nTe sprawy dotycz\u0105 naszego wiecznego zbawienia ale z praktycznego punktu widzenia dzia\u0142anie zakonu jest tylko negatywne. Nast\u0119puj\u0105ce wyliczenia pozwol\u0105 nam je pozna\u0107:<br \/>\na) \u201ePrzez zakon jest poznanie grzechu&#8221; (Rzym. 3,19.20;<br \/>\n7,7). W tym przypadku jest to dobra rzecz, gdy\u017c lu\u00acdzie musz\u0105 otworzy\u0107 oczy na charakter z\u0142ego. Lecz zakon nie daje \u017cadnej mocy, aby m\u00f3c samemu zapa\u00acnowa\u0107 nad grzechem. Zakon funkcjonuje jako pro\u00acmie\u0144 s\u0142o\u0144ca, kt\u00f3ry ukazuje unosz\u0105cy si\u0119 py\u0142, ale go nie usuwa. Bunyan por\u00f3wnuje (w swojej \u201eW\u0119dr\u00f3wce pielgrzyma&#8221;) dzia\u0142anie zakonu do kobiety, kt\u00f3ra pod\u00ac\u0142og\u0119 w pokoju zamiata bardzo tward\u0105 szczotk\u0105, tak, \u017ce ca\u0142y kurz wiruje w powietrzu.<br \/>\nb) \u201e Gdy\u017c zakon poci\u0105ga za sobq gniew; gdzie bowiem nie ma zakonu, nie ma te\u017c przest\u0119pstwa&#8221; (Rzym. 4,15). Przez zakon grzech staje si\u0119 przest\u0119pstwem i dlatego o wiele wi\u0119cej zas\u0142uguje cz\u0142owiek za to na gniew Bo\u00ac\u017cy. Jednak \u0142aska sta\u0142a si\u0119 obfita i przez ni\u0105 dane zo\u00acsta\u0142o odpuszczenie dla wszystkich przest\u0119pstw. Ka\u017c\u00acdy kto opowiada si\u0119 za zakonem, musi by\u0107 \u015bwiado\u00acmy, \u017ce ka\u017cdy jego grzech jest przest\u0119pstwem i \u017ce je\u015bli przest\u0105pi jedno przykazanie, to jest winien przekro\u00acczenia wszystkich przykaza\u0144.<br \/>\nc) \u201eA zakon wkroczy\u0142, aby si\u0119 upadki pomno\u017cy\u0142y; gdzie za\u015b grzech si\u0119 rozmno\u017cy\u0142, tam \u0142aska bardziej obfitowa\u00ac\u0142a&#8221; (Rzym. 5,20; Gal. 3,19). Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, \u017ce zakon zosta\u0142 nam dany jako regu\u0142a potrzebna do u\u015bwi\u0119ce\u00acnia nas. Biblia jednak m\u00f3wi zupe\u0142nie co\u015b innego. Dzia\u0142anie zakonu nie u\u015bwi\u0119ca \u017cycia, lecz okazuje o-grom grzeszno\u015bci (por. Rzym. 7,13).<br \/>\n31<br \/>\n\u00a0<br \/>\nd) \u201eLecz grzech przez przykazanie otrzyma\u0142 bodziec^ i wzbudzi\u0142 we mnie wszelk\u0105 po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107^ (Rzym. 7,8). Zamiast spowodowa\u0107 u\u015bwi\u0119cone \u017cycie, przyka\u00aczanie uaktywnia po\u017c\u0105danie.<br \/>\ne) ^Bo bez zakonu grzech jest martwy&#8230; lecz gdy przysz\u00ac\u0142o przykazanie grzech o\u017cy\u0142, a ja umar\u0142em^ (Rzym. 7,8-10).<br \/>\nJako ilustracj\u0119 podam pewien przyk\u0142ad: Dzieci bawi\u0105 si\u0119 w pokoju. Wchodzi ojciec i m\u00f3wi, \u017ce dzieciom nie wolno w \u017cadnym przypadku otwiera\u0107 szafy. Zanim ojciec wszed\u0142 do tego pokoju, dzieci nie mia\u0142y zamia\u00acru tego robi\u0107. Ale skoro taki zakaz zosta\u0142 wydany, o-budzi\u0142o si\u0119 w nich pragnienie, aby szaf\u0119 otworzy\u0107.<br \/>\nf) \u201eA mocq grzechu jest zakon&#8221; (l Kor. 15,56).<br \/>\ng) \u201eAlbowiem gdy byli\u015bmy w ciele, grzeszne nami\u0119tno\u015b\u00acci rozbudzone przez zakon, byty czynne w cz\u0142on\u00ackach naszych^ (Rzym. 7,5).<br \/>\nNaturalnemu cz\u0142owiekowi (cielesnemu) \u017cyciowe regu\u0142y zosta\u0142y dane jako doskona\u0142e przykazania, a przynios\u0142y katastrofalne nast\u0119pstwa.<br \/>\nA wi\u0119c niekt\u00f3rzy mniemaj \u0105, \u017ce skutek zakonu ma dla wie\u00acrz\u0105cego pozytywne znaczenie. Ale gdzie jest napisane, \u017ce dzia\u0142anie zakonu zmieni\u0142o si\u0119? Nie mog\u0119 przykazania wy\u00ackorzysta\u0107 jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119 dla u\u015bwi\u0119cenia. Zakon nie zosta\u0142 dany do tego celu i nie posiada takiego dzia\u0142ania. Ci\u0105gle na nowo zakon pobudza wszelk\u0105 po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107, na\u00acst\u0119pnie wywo\u0142uje gniew, i nadal moc\u0105 grzechu jest zakon. Kto czyni z zakonu regu\u0142\u0119 \u017cyciow\u0105 dla u\u015bwi\u0119cenia si\u0119, ten u\u017cywa zakon zupe\u0142nie do innego celu, nie do tego do cze\u00acgo B\u00f3g go przeznaczy\u0142. Sk\u0105d takie prze\u015bwiadczenie? Kto daje mi prawo do twierdzenia, \u017ce podporz\u0105dkowuj\u0119 si\u0119 zakonowi nie po to aby uzyska\u0107 usprawiedliwienie, r\u00f3w\u00acnie\u017c i nie dlatego aby przez niego zosta\u0107 pot\u0119pionym, lecz aby prowadzi\u0107 \u015bwi\u0119te \u017cycie?<br \/>\nOstatecznie zakonowi jest to oboj\u0119tne, w jakim celu chc\u0119 go przestrzega\u0107, r\u00f3wnie\u017c oboj\u0119tnym jest to zakonowi, kto si\u0119 mu podporz\u0105dkuje. Jego dzia\u0142anie jest zawsze takie<br \/>\n32<br \/>\n\u00a0<br \/>\nsamo i s\u0142u\u017cy tylko jednemu celowi, do kt\u00f3rego przezna\u00acczy\u0142 go B\u00f3g.<br \/>\nPos\u0142uchajmy jednak co m\u00f3wi Pismo. To pytanie: \u201eCzym\u00ac\u017ce wi\u0119c jest zakon?&#8221; (Gal. 3,19) nie wynika z tego aby przez niego prowadzi\u0107 \u015bwi\u0119te \u017cycie, ale: \u201ezosta\u0142 on dodany z powodu przest\u0119pstw&#8221;. Aby przest\u0119pstwa ograniczy\u0107? Nie, aby grzech zosta\u0142 poznany, \u017ce jest przest\u0119pstwem. List do Rzymian 5,20 m\u00f3wi nam bez os\u0142onek: \u201eA zakon wkroczy\u0142, ABY SI\u0118 UPADKI POMNO\u017bY\u0141Y&#8221;.<br \/>\nS\u0142u\u017cba \u015bmierci<br \/>\nW Drugim Li\u015bcie do Koryntian w 3 rozdziale Pawe\u0142 nazy\u00acwa wierz\u0105cych w Koryncie listem Chrystusowym, kt\u00f3ry napisany zosta\u0142 poprzez us\u0142ugiwanie aposto\u0142\u00f3w. List ten nie jest napisany atramentem, ale Duchem Boga \u017cywego. Na czym zosta\u0142 on napisany? Aposto\u0142 m\u00f3wi: \u201enie na tabli\u00accach kamiennych, lecz na tablicach serc ludzkich&#8221; (wiersz<br \/>\n5).<br \/>\nZ tych s\u0142\u00f3w wynika, \u017ce on pe\u0142ni\u0142 w Koryncie s\u0142u\u017cb\u0119 Du\u00accha, w przeciwie\u0144stwie do zakonu, a zw\u0142aszcza do tych 10. przykaza\u0144, wyrytych na tablicach kamiennych. W wierszu 6. przeciwstawia przymierze \u201elitery&#8221; s\u0142u\u017cbie nowego przymierza. Siebie nazywa s\u0142ug\u0105 nowego przy\u00acmierza, to znaczy \u201enie litery, lecz Ducha^. \u201eLitera&#8221; w tym przypadku oznacza litery wypisane na kamiennych tabli\u00accach przykaza\u0144. Kontekst ten wyja\u015bnia to, co w nast\u0119pu\u00acj\u0105cym wierszu brzmi:<br \/>\n\u201eJe\u015bli tedy s\u0142u\u017cba \u015bmierci, wyryta literami na tablicach ka\u00acmiennych takq mia\u0142a chwa\u0142\u0119..\/' (wiersz 7). Wi\u0119c taka s\u0142u\u017c\u00acba zakonu jest nazwana S\u0141U\u017bB\u0104 \u015aMIERCI. Jak wobec tego, mo\u017cna doj\u015b\u0107 do tego, aby s\u0142u\u017cba \u015bmierci by\u0142a \u017cycio\u00acw\u0105 regu\u0142\u0105 chrze\u015bcijanina, skoro on z Chrystusem umar\u0142 i z Nim te\u017c o\u017cy\u0142 do nowego \u017cycia, aby wykonywa\u0107 s\u0142u\u017cb\u0119 ducha (wiersz 8)? Do tych trzech sprzeczno\u015bci dochodzi jeszcze czwarta, mianowicie, \u017ce s\u0142u\u017cba literom wyrytym na tablicach kamiennych przemin\u0119\u0142a \u201ez powodu przemi\u00acjaj\u0105cej wszak jasno\u015bci&#8221; (wiersz 7b i Ha), a s\u0142u\u017cba w du-<br \/>\n33<br \/>\n\u00a0<br \/>\nchu trwa i ja\u015bnieje w chwale (wiersz 11). Je\u015bli ten kon\u00actrast jest jeszcze nie do\u015b\u0107 wyra\u017any, to wiersz 9 bardziej podkre\u015bla t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119. W tym wierszu s\u0142u\u017cba zakonu jest nazwana S\u0141U\u017bB\u0104 POT\u0118PIENIA, w przeciwie\u0144stwie do s\u0142u\u017cby sprawiedliwo\u015bci. Czy mo\u017ce s\u0142u\u017cba pot\u0119pienia by\u0107 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0105 dla chrze\u015bcijanina maj\u0105cego nowe \u017cycie? Kto mimo tych wyra\u017anych wypowiedzi jeszcze chce trwa\u0107 pod prawem zakonu, ten cofa si\u0119 w czasie. On odbudo\u00acwuje to, co zosta\u0142o zburzone, tak jak pisze Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Galacjan 2,18: \u201eBo je\u015bli znowu odbuduj\u0119 to, co zburzy\u00ac\u0142em, samego siebie czyni\u0119 przest\u0119pco&#8221;. Idzie on z dosko\u00acna\u0142ej chwa\u0142y, w kt\u00f3rej winien s\u0142u\u017cy\u0107, z powrotem do \u201eza\u00acnikaj\u0105cej chwa\u0142y&#8221; (patrz 2 Kor. 3,10). Jest to s\u0142u\u017cba kt\u00f3\u00acra wed\u0142ug wyra\u017anej woli Bo\u017cej powinna by\u0107 oddalo\u00acna. Poniewa\u017c tej pierwszej s\u0142u\u017cby nie chce si\u0119 zaniecha\u0107, obie te s\u0142u\u017cby miesza si\u0119 razem. Je\u017celi chodzi o uspra\u00acwiedliwienie, wiadomo, \u017ce zakon i \u0142aska s\u0105 przeciwstaw\u00acne, a co dotyczy post\u0119powania w \u017cyciu &#8211; miesza si\u0119 tak, aby by\u0142o wygodnie.<br \/>\nSkutek jest taki, \u017ce obie strony zostaj\u0105 os\u0142abione. Gdy przekraczamy zakon, usprawiedliwiamy si\u0119 tym:<br \/>\n\u201eprzecie\u017c my jeste\u015bmy tylko grzesznikami&#8221;. Orzeczenie:<br \/>\n\u201ePrzekl\u0119ty ka\u017cdy, kto nie wytrwa w pe\u0142nieniu wszystkiego, co jest napisane w ksi\u0119dze zakonu&#8221; (Gal. 3,10), opuszcza si\u0119 ch\u0119tnie przy rozwa\u017caniu tego zagadnienia. I tak odwrotnie &#8211; okrada si\u0119 \u0142ask\u0119 z jej chwa\u0142y; trzyma si\u0119 jej wprawdzie jako wystarczaj\u0105c\u0105 dla zbawienia duszy, ale nie tyle aby zbawionego grzesznika utrzyma\u0107 na w\u0142a\u015b\u00acciwej drodze.<br \/>\nA wi\u0119c w praktycznym \u017cyciu odchodzi si\u0119 od s\u0142u\u017cby \u0142aski z powrotem do s\u0142u\u017cby zakonu, opartego na ca\u0142kiem innej zasadzie.<br \/>\nZakon a laska<br \/>\nR\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tymi dwoma s\u0142u\u017cbami jest bardzo wy\u00acra\u017ana, w\u00f3wczas, gdy obie ocenimy wed\u0142ug ich szczeg\u00f3l\u00acnych cech:<br \/>\n34<br \/>\n\u00a0<br \/>\na) Zakon m\u00f3wi kim cz\u0142owiek powinien by\u0107 i co powi\u00acnien czyni\u0107 i jest pod panowaniem \u017c\u0105dania: \u201eTy b\u0119\u00acdziesz&#8230;&#8221;. \u0141aska za\u015b pokazuje, kim B\u00f3g jest w swej daj\u0105cej mi\u0142o\u015bci: \u201eAlbowiem tak B\u00f3g umi\u0142owa\u0142 \u015bwiat, \u017ce Syna swego jednorodzonego da\u0142&#8230;&#8221; (Jan 3,16).<br \/>\nb) Zakon \u017c\u0105da mi\u0142o\u015bci do Boga i bli\u017anich, \u0142aska obdaro\u00acwuje mi\u0142o\u015bci\u0105 i wzbudza mi\u0142o\u015b\u0107. \u201eMi\u0142ujmy wi\u0119c, gdy\u017c On nas przedtem umi\u0142owa\u0142&#8221; (l Jana 4,19). \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca rozlana jest w sercach naszych przez Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry nam jest dany&#8221; (Rzym. 5,5).<br \/>\nc) Zakon podkre\u015bla Bo\u017c\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, laska za\u015b pokazuje Bo\u017c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107.<br \/>\nd) Zakon obiecuje usprawiedliwienie, na podstawie u-czynk\u00f3w (Rzym. 10,5). \u0141aska zn\u00f3w daruje uspra\u00acwiedliwienie na podstawie wiary: \u201eAlbowiem ko\u0144cem zakonu jest Chrystus, aby by\u0142 usprawiedliwiony ka\u017cdy, kto wierzy&#8221; (Rzym. 10,4).<br \/>\ne) Zakon nie jest z wiary, lecz nieroz\u0142\u0105cznie z\u0142\u0105czony z uczynkami (Gal. 3,12). Natomiast \u0142aska po\u0142\u0105czona jest zawsze z wiar\u0105 (Gal. 3,5; Rzym. 10,8; Gal. 3,11). Uczynki wiary mog\u0105 wykonywa\u0107 tylko ci, kt\u00f3rych B\u00f3g do tego przeznaczy\u0142 (Efez. 2,8- 10).<br \/>\nf) Tak zakon jak i \u0142aska jest doskona\u0142y, jednak zakon jest doskona\u0142y aby pot\u0119pi\u0107, \u0142aska za\u015b, aby zbawi\u0107.<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>6. ZAKON PRZEZNACZONY JEST DLA NIESPRAWIEDLIWYCH<br \/>\n\u00a0<br \/>\nPrawid\u0142owe u\u017cywanie zakonu<br \/>\nWcze\u015bniej ju\u017c stwierdzili\u015bmy, \u017ce nie zakon umar\u0142, lecz my, jako wierz\u0105cy. Gdyby umar\u0142 zakon, to nie mia\u0142by ju\u017c wi\u0119\u00accej \u017cadnej funkcji do spe\u0142nienia. Ale zakon ma na pewno jedn\u0105 funkcj\u0119; Nowy Testament nie ma co do tego \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci. Ale&#8230; funkcja ta nie odnosi si\u0119 w \u017cadnym<br \/>\n35<br \/>\n\u00a0<br \/>\nwypadku do wierz\u0105cych. My\u015bl\u0119 o tej wypowiedzi apo\u00acsto\u0142a Paw\u0142a w l Li\u015bcie do Tymoteusza 1,8.9: \u201eWiemy za\u015b, \u017ce zakon jest dobry, je\u015bli kto\u015b robi z niego w\u0142a\u015bciwy u\u017cytek, wiedz\u0105c o tym, \u017ce ZAKON NIE JEST USTANOWIONY DLA SPRAWIEDLIWEGO, lecz dla nieprawych i niepo\u00acs\u0142usznych, dla bezbo\u017cnych i grzesznik\u00f3w&#8221;.<br \/>\nCzy mo\u017cna to wyt\u0142umaczy\u0107 jeszcze wyra\u017aniej? Czy jest tu jeszcze jaki\u015b mo\u017cliwy zarzut? Je\u017celi ju\u017c w innych miejs\u00accach Pisma \u015awi\u0119tego by\u0142o niemo\u017cliwym os\u0142abienie tego poj\u0119cia i rozumienie go tylko jako ceremonialn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, to w tym przypadku jest to ca\u0142kowicie wykluczone. C\u00f3\u017c ma\u00acj\u0105 ojcob\u00f3jcy do czynienia z tym ceremonialnym zako\u00acnem? A wi\u0119c prawid\u0142owe u\u017cycie zakonu nie polega na u-\u017cywaniu go w stosunku do wierz\u0105cego lecz do niewierz\u0105\u00accego. Czy po to aby ich doprowadzi\u0107 do usprawiedliwie\u00acnia? Naturalnie, \u017ce nie, gdy\u017c z uczynk\u00f3w zakonu nie mo\u00ac\u017ce by\u0107 usprawiedliwione \u017cadne cia\u0142o. Zakon s\u0142u\u017cy do te\u00acgo, aby nam wyja\u015bni\u0107, \u017ce jako ludzie, jeste\u015bmy d\u0142u\u017cnika\u00acmi przed Bogiem; i przez to aby\u015bmy s\u0142uchali ewangelii i mogli nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119.<br \/>\nA wi\u0119c, czy zakon na pewno jest postanowiony jako \u017cycio\u00acwa regu\u0142a dla sprawiedliwych aby go spe\u0142niali z wdzi\u0119\u00acczno\u015bci? W \u017cadnym przypadku, zakon jest ustanowiony na pewno dla niesprawiedliwego. Tekst z l Listu do Ty\u00acmoteusza rozstrzyga ca\u0142y ten problem bardzo dok\u0142adnie.<br \/>\nZakon^ a wielko\u015b\u0107 naszych przewinie\u0144<br \/>\nCz\u0119sto mniema si\u0119, \u017ce wierz\u0105cy musi trzyma\u0107 si\u0119 zakonu, aby si\u0119 przekona\u0107 o wielko\u015bci swoich przewinie\u0144 i w\u0142as\u00acnej niegodno\u015bci. Pozornie idzie si\u0119 w\u00f3wczas troch\u0119 w kierunku o kt\u00f3rym powy\u017cej powiedzia\u0142em, mianowi\u00accie do l Listu do Tymoteusza 1,8-10. Powstaje jednak tutaj niesko\u0144czenie wielka r\u00f3\u017cnica, mianowicie przez to, \u017ce zakon chce si\u0119 zastosowa\u0107 do sprawiedliwego, zamiast do niesprawiedliwego. I to jest wed\u0142ug l Listu do Tymo\u00acteusza 1,8-10 pokazane jako nieprawid\u0142owe u\u017cycie zako-<br \/>\n36<br \/>\n\u00a0<br \/>\nnu. Nadto mo\u017cna jeszcze nast\u0119puj\u0105ce zdanie powiedzie\u0107:<br \/>\nzakon mo\u017ce ka\u017cdego przekona\u0107 o tym, \u017ce jest winnym przed Bogiem, lecz nie poka\u017ce nam wielko\u015bci naszej wi\u00acny. Tylko krzy\u017c jest w stanie tego dokona\u0107. Tekst, \u017ce B\u00f3g swojego Syna musia\u0142 opu\u015bci\u0107, gdy On zaj\u0105\u0142 nasze miejsce na krzy\u017cu, pozwala nam pozna\u0107 wielko\u015b\u0107 naszego przewinienia.<br \/>\nJaka wielka szkoda, \u017ce szuka si\u0119 na Synaju tego, co tak wyra\u017anie jedynie Golgota uczyni\u0142a. Nast\u0119pstwa tego jesz\u00accze si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142y, tak jak to zobaczymy dalej.<br \/>\n\u0179r\u00f3d\u0142o zakonno\u015bci<br \/>\nKto chcia\u0142by zastosowa\u0107 zakon, taki jaki by\u0142 przekazany na g\u00f3rze Synaj, a jest cz\u0142owiekiem wierz\u0105cym, ten wpro\u00acwadza si\u0119 pod zbi\u00f3r przepis\u00f3w zakonu: \u201eB\u0119dziesz&#8230;&#8221; i:<br \/>\n\u201enie b\u0119dziesz.. .&#8221;. Przez te przepisy zakon poleca, co musi\u00acmy zrobi\u0107, i czego nie wolno robi\u0107. W ten spos\u00f3b objawia si\u0119 nasza bezsilno\u015b\u0107, bez oferowania nam jakiejkolwiek pomocy. I co dalej?<br \/>\nWierz\u0105cy zwraca si\u0119 ponownie na Golgot\u0119 i powo\u0142uje si\u0119 na \u0142ask\u0119, a \u015bwiat\u0142o Ewangelii nape\u0142nia jego serce.<br \/>\nNast\u0119pnie wraca znowu do ciemno\u015bci i grzmot\u00f3w Syna\u00acju, aby pod przekle\u0144stwem zakonu przygn\u0119biony i\u015b\u0107 da\u00aclej. I tak podr\u00f3\u017cuje tam i z powrotem mi\u0119dzy Synajem, a Golgot\u0105. Jednak prawdziwy pok\u00f3j i prawdziw\u0105 rado\u015b\u0107 pozna\u0107 mo\u017cemy w ka\u017cdej chwili tylko w\u00f3wczas, gdy przyjdziemy do st\u00f3p krzy\u017ca.<br \/>\nAle cz\u0119sto w kr\u00f3tkim czasie siedzimy znowu przygn\u0119bie\u00acni na g\u00f3rze, w pustyni po\u015br\u00f3d dymu i ognia.<br \/>\nNa pocz\u0105tku s\u0105 to jeszcze upadki mo\u017cliwe do zniesienia. Cz\u0119sto brnie si\u0119 w tej duchowej niemocy od Synaju do Golgoty i w ko\u0144cu cz\u0142owiek przyjmuje to jako co\u015b zupe\u0142\u00acnie normalnego. K\u0142adzie si\u0119 przy tym nacisk na zewn\u0119\u00actrzne wype\u0142nienie przykaza\u0144, koncentruj\u0105c si\u0119 na kilku punktach, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 na nich \u201ewy\u017cszy poziom&#8221;. Czyta\u00ac\u0142em niedawno w pewnym czasopi\u015bmie taki pogl\u0105d, \u017ce<br \/>\n37<br \/>\n\u00a0<br \/>\ndzieci w niedziel\u0119 nie powinny si\u0119 hu\u015bta\u0107, bo dok\u0105d to zaprowadzi!! Autorka tego artyku\u0142u nie odwa\u017cy\u0142a si\u0119 jed\u00acnak napisa\u0107 o swoim osobistym zbawieniu w Chrystu\u00acsie! Najgorsz\u0105 rzecz\u0105 jest gdy staramy si\u0119 zobaczy\u0107 nasze s\u0142abo\u015bci u innych, os\u0105dzaj\u0105c ich miar\u0105 w\u0142asnego pozna\u00acnia zakonu. Jest to w\u00f3wczas ca\u0142kowita zakonno\u015b\u0107. Takie\u00acgo b\u0142\u0119du nale\u017cy w\u0142a\u015bnie unika\u0107, gdy\u017c bardzo wa\u017cnym jest, aby zobaczy\u0107 zakon we w\u0142a\u015bciwym \u015bwietle i w \u017cad\u00acnym wypadku nie da\u0107 si\u0119 wprowadzi\u0107 pod jego wp\u0142yw.<br \/>\nA wi\u0119c co z wiernymi Starego Testamentu?<br \/>\nMo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce starotestamentowi wierz\u0105cy cieszyli si\u0119 zakonem Pana i \u017ce wy\u017cej opisane zdarzenia na pewno nie mia\u0142y na nich wi\u0119kszego wp\u0142ywu. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce psalmista cieszy\u0142 si\u0119 bardzo z zakonu. Po\u00acmy\u015blmy tylko o Psalmie 19 i 119. Z ostatniego Psalmu wynika, \u017ce autor my\u015bli o ca\u0142ym zakonie z wszystkimi przepisami. Por\u00f3wnaj Ewangeli\u0119 Jana 10,34 gdzie Pan Jezus cytuje tekst z Psalmu 82,6; 88,12 s\u0142owami: \u201eCzy\u017c w zakonie waszym nie jest napisane?&#8221;<br \/>\nPsalmista widzi w tych wersetach opieku\u0144cz\u0105 r\u0119k\u0119 Bo\u00acga, Bo\u017c\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 itd. i w tym przekonaniu cie\u00acszymy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c. Druga i Trzecia Ksi\u0119ga Moj\u017ceszowa jest dla chrze\u015bcijanina niewyczerpanym \u017ar\u00f3d\u0142em ducho\u00acwych studi\u00f3w. Ale nie znaczy to, \u017ce podporz\u0105dkowujemy si\u0119 przez to zakonowi.<br \/>\nKiedy Izraelita cieszy\u0142 si\u0119 zakonem, to nic nie wp\u0142yn\u0119\u0142o na to, \u017ce zakon go pot\u0119pia. Zakon przepowiada\u0142 o nadej\u00ac\u015bciu Zbawiciela. Izraelita sta\u0142 w ten spos\u00f3b zwr\u00f3cony plecami do Synaju a twarz\u0105 do Golgoty. Chrze\u015bcijanin natomiast, kt\u00f3ry podporz\u0105dkowuje si\u0119 zakonowi stoi plecami do Golgoty a twarz\u0105 do Synaju. Izraelita patrzy\u0142 z ciemno\u015bci w \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107. Chrze\u015bcijanin, kt\u00f3ry wraca do zakonu idzie z \u015bwiat\u0142o\u015bci w ciemno\u015b\u0107. Powr\u00f3t z \u0142aski do zakonu, jest przygn\u0119biaj\u0105cy, natomiast przej\u015bcie z zako\u00acnu do zbawienia z \u0142aski jest nadziej\u0105.<br \/>\n58<br \/>\n\u00a0<br \/>\nMieszkanie w ponurym domu z widokiem na pi\u0119kn\u0105 wil\u00acl\u0119 cieszy, natomiast powr\u00f3t z d\u0142u\u017cszego pobytu w willi do ponurego domu jest przygn\u0119biaj\u0105cy.<br \/>\nKazanie na g\u00f3rze<br \/>\nKto trwa pod zakonem z Synaju, ten cz\u0119sto zapomina, \u017ce Pan Jezus w swoim kazaniu na g\u00f3rze \u201epog\u0142\u0119bi\u0142&#8221; tre\u015b\u0107 tego zakonu. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, zakon w formie z Synaju jest za lekki.<br \/>\nW czasie mowy og\u0142aszaj\u0105cej uczniom prawa Kr\u00f3lestwa Niebios przeciwstawi\u0142 Zbawiciel to co powiedziano przodkom okre\u015bleniem: \u201ea Ja m\u00f3wi\u0119 wam&#8221;, S\u0142owom:<br \/>\n\u201e s\u0142yszeli\u015bcie, \u017ce powiedzianof).<br \/>\nZakon powiada\u0142: \u201eNie b\u0119dziesz zabija\u0142&#8221;. Pan rozszerza to przykazanie: \u201e\u017ce ka\u017cdy, kto si\u0119 gniewa na brata swego&#8221;. Zakon m\u00f3wi\u0142: \u201eNie b\u0119dziesz cudzo\u0142o\u017cy\u0142&#8221;, Pan pog\u0142\u0119bia to przykazanie: \u201e\u017ce ka\u017cdy kto patrzy na niewiast\u0119 i po\u017cqda jej&#8221; (Mat. 5,27.28).<br \/>\nW zakonie panowa\u0142a pewna zasada: Oko za oko, z\u0105b za z\u0105b, ale Chrystus nakaza\u0142: \u201eje\u015bli ci\u0119 kto uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi&#8221; (Mat. 5,38.39). Je\u017celi w og\u00f3le co\u015b mia\u0142oby by\u0107 nasz\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0105, to zgodnie ze s\u0142owami Pana &#8211; nie zakon, lecz Jego w\u0142asne przykazanie wypowiedziane w czasie \u201eKazania na g\u00f3\u00acrze&#8221;, jako \u201epog\u0142\u0119bienie&#8221; tego zakonu. Zakon pot\u0119pia czyn; w \u201eKazaniu na g\u00f3rze&#8221; chodzi o mo\u00actywy. Ale samo \u201eKazanie na g\u00f3rze&#8221; nie daje jeszcze ta\u00ackich chrze\u015bcija\u0144skich norm, jak je znajdujemy w li\u00acstach Nowego Testamentu.<br \/>\nPrzecie\u017c w \u201eKazaniu na g\u00f3rze&#8221; Pan podkre\u015bli\u0142 niezmien\u00acno\u015b\u0107 zakonu, niekt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 to jako argument, \u017ce zakon jest dla nas wa\u017cny. Om\u00f3wimy to w oddzielnym rozwa\u017caniu.<br \/>\n39<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>7. NIE ZAKON, LECZ CHRYSTUS JEST NASZ\u0104 \u017bYCIOW\u0104 REGU\u0141\u0104<br \/>\n\u00a0<br \/>\nChrze\u015bcija\u0144ska regu\u0142a<br \/>\nNa podstawie ko\u0144cowej uwagi poprzedniego rozdzia\u0142u nasuwa si\u0119 pytanie: \u201eCo jest regu\u0142\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cy\u00accia?&#8221; Przecie\u017c twierdzenie, \u017ce nie jeste\u015bmy pod zakonem, nie oznacza, \u017ce my jako chrze\u015bcijanie nie posiadamy \u017cad\u00acnej \u017cyciowej regu\u0142y.<br \/>\nNasz\u0105 regu\u0142\u0105 \u017cyciow\u0105 nie jest jednak lista z przykazania\u00acmi, kt\u00f3re przede wszystkim s\u0105 zakazami, LECZ JEDNA OSOBA mianowicie sam Chrystus. Nasze post\u0119powanie nie powinno by\u0107 dyktowane przykazaniami, lecz tym, kim jest B\u00f3g sam. Brzmi to w Kazaniu na g\u00f3rze prawie dos\u0142ownie w s\u0142owach: \u201eB\u0105d\u017acie doskona\u0142ymi tak jak wasz Ojciec Niebieski jest doskona\u0142y^.<br \/>\nKim B\u00f3g jest dla nas w chwili gdy Jezus wyg\u0142asza\u0142 Kaza\u00acnie na g\u00f3rze nie by\u0142o jeszcze w pe\u0142ni objawione. Nast\u0105pi\u00ac\u0142o to dopiero na krzy\u017cu. W tak zwanym \u201eOjcze nasz&#8221; tak czytamy: \u201eI odpu\u015b\u0107 nam nasze winy, jak i my odpuszczamy naszym winowajcom&#8221; (Mat. 6,12).<br \/>\nW Li\u015bcie do Efezjan 4,52 i 5,1 Pawe\u0142 pisze jednak: \u201eB\u0105\u00acd\u017acie jedni dla drugich uprzejmi, serdeczni, odpuszczaj\u0105c sobie wzajemnie. JAK I WAM B\u00d3G ODPU\u015aCI\u0141 W CHRYSTUSIE. B\u0104D\u0179CIE WI\u0118C NA\u015aLADOWCA\u00acMI BOGA JAKO DZIECI UMI\u0141OWANE, i chod\u017acie w mi\u0142o\u015bci. JAK I CHRYSTUS UMI\u0141OWA\u0141 WAS i sie\u00acbie samego wyda\u0142 za nas jako dar i ofiar\u0119 Bogu ku mi\u0142ej wonno\u015bci&#8221;.<br \/>\nZakon jako nasza regu\u0142a? Nie! Post\u0119powanie Boga ma by\u0107 nasz\u0105 norm\u0105, Chrystus sam, naszym wzorem. Je\u017celi w naszym \u017cyciu co\u015b si\u0119 nie zgadza, to w\u00f3wczas zakon nie s\u0142u\u017cy nam jako korektor, lecz sam Chrystus: \u201eAle wy nie tak nauczyli\u015bcie si\u0119 Chrystusa^ je\u015bli\u015bcie tylko s\u0142yszeli o Nim i w Nim pouczeni zostali, gdy\u017c prawda jest w Jezu\u00acsie. Zewleczcie z siebie starego cz\u0142owieka wraz z jego po-<br \/>\n40<br \/>\n\u00a0<br \/>\nprzednim post\u0119powaniem, kt\u00f3rego gubi\u0105 zwodnicze \u017c\u0105\u00acdze&#8221; (W. 4,20-22).<br \/>\nOn pozostawi\u0142 wam przyk\u0142ad<br \/>\nW l. Li\u015bcie Piotra w rozdziale 2,21-23 s\u0105 zapisane te wspania\u0142e s\u0142owa: \u201eNa to bowiem powo\u0142ani jeste\u015bcie, gdy\u017c i Chrystus cierpia\u0142 za was, zostawiaj\u0105c wam przyk\u0142ad, aby\u015bcie wst\u0119powali w Jego siady; On grzechu nie pope\u0142ni\u0142 ani nie znaleziono zdrady w ustach Jego; On gdy mu z\u0142o\u00acrzeczono^ nie odpowiada\u0142 z\u0142orzeczeniem, gdy cierpia\u0142 nie grozi\u0142.^<br \/>\nTutaj mamy nasz \u201ezakon&#8221;, Chrystus sam pokaza\u0142 nam swoim \u017cyciem, jak powinni\u015bmy post\u0119powa\u0107. W Nim wi\u00acdzimy przyk\u0142ad dobrych uczynk\u00f3w, kt\u00f3re B\u00f3g przygoto\u00acwa\u0142 dla nas.<br \/>\nA nie tylko w Nim, lecz i w swoim s\u0142udze. Pawe\u0142 m\u00f3g\u0142 na\u00acpisa\u0107: \u201eB\u0105d\u017acie na\u015bladowcami moimi, jak ja jestem na\u015b\u00acladowc\u0105 Chrystusa&#8221; (l Kor. 11,1). Od niego pochodz\u0105 s\u0142owa: \u201eAlbowiem dla mnie \u017cyciem jest Chrystus&#8221; (Fil. 1,21).<br \/>\nSp\u00f3jrz na Zbawiciela jak poni\u017cy\u0142 si\u0119 w g\u00f3rnej izbie i umy\u0142 nogi swoim uczniom. P\u00f3\u017aniej powiedzia\u0142 do nich: \u201eAlbo\u00acwiem da\u0142em wam przyk\u0142ad, by\u015bcie i wy czynili, jak Ja wam uczyni\u0142em&#8221;(Jan 13,15).<br \/>\nT\u0119 pokor\u0119 i poni\u017cenie widzimy najlepiej w Jego przyj\u015bciu na \u015bwiat i w p\u00f3j\u015bciu na krzy\u017c. O tym m\u00f3wi nam List do Filipian 2,5-8: \u201eTakiego b\u0105d\u017acie wzgl\u0119dem siebie usposo\u00acbienia, jakie by\u0142o w Chrystusie Jezusie. Kt\u00f3ry chocia\u017c by\u0142 w postaci Bo\u017cej, nie upiera\u0142 si\u0119 zach\u0142annie przy tym, a-by by\u0107 r\u00f3wnym Bogu. Uni\u017cy\u0142 samego siebie i by\u0142 pos\u0142uszny a\u017c do \u015bmierci, i to do \u015bmierci krzy\u017cowej&#8221;. Ten Zbawiciel jest naszym wzorem! Takie zach\u0119ty do na\u015bladowania Go, pokazuj\u0105 nam, co dla nas jest \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0105. Przytocz\u0119 tutaj jeszcze par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w: \u201eKto m\u00f3\u00acwi, \u017ce w Nim mieszka, powinien sam tak post\u0119powa\u0107, jak On post\u0119powa\u0107 (l Jan 2,6).<br \/>\n41<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u201eKto trwa we mnie, a Jaw nim, ten wydaje wiele owocu&#8221;<br \/>\n(Jan 15,5).<br \/>\n\u201e&#8230;A(c obleczcie si\u0119 w Pana Jezusa Chrystusa i nie<br \/>\nczy\u0144cie starania o cia\u0142o, by zaspokoi\u0107 po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107&#8221; (Rzym. 13,14).<br \/>\n\u201ePo tym poznali\u015bmy mi\u0142o\u015b\u0107, ze On za nas odda\u0142 \u017cycie swoje; i my winni\u015bmy \u017cycie oddawa\u0107 za braci&#8221; (l Jan 346).<br \/>\nNie tylko sam Pan jest nam przedstawiony jako wz\u00f3r. Mamy r\u00f3wnie bardzo konkretne przepisy dotycz\u0105ce o-kre\u015blonych stosunk\u00f3w \u017cyciowych. Aposto\u0142 Pawe\u0142 pisze m\u0119\u017com, \u017ce maj\u0105 mi\u0142owa\u0107 swoje \u017cony, JAK I CHRYSTUS UMI\u0141OWA\u0141 KO\u015aCI\u00d3\u0141 I WYDA\u0141 ZA\u0143 SAMEGO SIEBIE (Ef. 5,25). We wszystkich nast\u0119p\u00acnych poleceniach jest ukazana osoba Chrystusa. Wszyst\u00acko winno by\u0107 czynione patrz\u0105c na Niego: \u201eW Panu&#8221; &#8211; to jest regularnie powtarzaj\u0105cy si\u0119 zwrot. Kto zakon zrobi\u0142 swoj\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0105, ten nie kieruje swojej uwagi na wz\u00f3r &#8211; Chrystusa, lecz na przykazania i obni\u017ca w ten spos\u00f3b norm\u0119. Zakon jest w wi\u0119kszo\u015bci negatywny. Zabrania z\u0142a. \u00d3sme przykazanie m\u00f3wi: \u201eNie kradnij!&#8221;<br \/>\nEwangelia natomiast podaje: \u201eKto kradnie, niech kra\u015b\u0107 przestanie, a niech raczej \u017cmudn\u0105 pracq w\u0142asnych rqk zdobywa dobra, aby mia\u0142 z czego udziela\u0107 potrzebuj\u0105ce\u00acmu&#8221; (Ef. 4,22). To, co negatywne zostaje przys\u0142oni\u0119te po\u00aczytywnym.<br \/>\nJednak Chrystus \u017cyt przecie\u017c wed\u0142ug zakonu<br \/>\n\u201eSkoro Chrystus jest naszym wzorem, to&#8221; &#8211; mo\u017cna by ar\u00acgumentowa\u0107 &#8211; \u201epowinni\u015bmy uznawa\u0107 zakon, jako nasz\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119, gdy\u017c Chrystus trzyma\u0142 si\u0119 prawa zakonu&#8221;. Chrystus urodzi\u0142 si\u0119 pod zakonem i utrzymywa\u0142 zakon ja\u00acko \u017byd w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa, ale czy mo\u017cna z tego powodu powiedzie\u0107, \u017ce Chrystus zakon uwa\u017ca\u0142 za swoj\u0105 \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119?<br \/>\n42<br \/>\n\u00a0<br \/>\nNasz Zbawiciel powiedzia\u0142: \u201eMoim pokarmem jest pe\u0142ni\u0107 wol\u0119 tego, kt\u00f3ry mnie posia\u0142, i dokona\u0107 jego dziel\u0105&#8221; (Jan 4,34). Czy nie jest to co\u015b innego, ani\u017celi przestrzega\u0107 za\u00ackon i mie\u0107 go jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119? Czy zakon wymaga\u0142 tego aby Jezus Chrystus by\u0142 pos\u0142u\u00acszny a\u017c do \u015bmierci i to do \u015bmierci na krzy\u017cu? My\u015bl, \u017ce Jezus Chrystus jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0119 mia\u0142 tylko za\u00ackon powinna by\u0107 pot\u0119piona gdy\u017c zakon nie przyzna\u0142 Zba\u00acwicielowi tej chwa\u0142y, kt\u00f3rej by\u0142 godny. Nasz Zbawiciel wy\u00acpe\u0142ni\u0142 zakon &#8211; tak, jak nikt go wype\u0142ni\u0107 nie m\u00f3g\u0142; lecz by\u00ac\u0142oby obra\u017aliwym twierdzi\u0107, \u017ce zakon by\u0142 wytyczn\u0105 dla Je\u00acgo \u017cycia.<br \/>\nR\u00f3wnie\u017c nas jako na\u015bladowc\u00f3w Chrystusa obowi\u0105zuje, a-by wi\u0119cej czyni\u0107 ni\u017c zakon wymaga; dok\u0142adnie tak, jak On to czyni\u0142.<br \/>\nZakon wymaga, aby\u015bmy naszych bli\u017anich mi\u0142owali jak sa\u00acmych siebie, jednak w l Li\u015bcie Jana 3,16 czytamy, \u017ce \u0142as\u00acka \u017c\u0105da wi\u0119cej &#8211; aby odda\u0107 \u017cycie za braci. Tego jednak za\u00ackon nie wymaga! Zastan\u00f3wmy si\u0119: gdyby\u015bmy przyj\u0119li za\u00acsad\u0119, \u017ce z wdzi\u0119czno\u015bci b\u0119dziemy wype\u0142nia\u0107 \u017c\u0105dania za\u00ackonu w naszym \u017cyciu, to by\u0142o by to tak, jakby\u015bmy Bogu powiedzieli: Kochany Bo\u017ce, z wdzi\u0119czno\u015bci nie b\u0119d\u0119 ju\u017c krad\u0142, nie b\u0119d\u0119 cudzo\u0142o\u017cy\u0142, itd. Czy taka powinna by\u0107 norma \u017cyciowa dla chrze\u015bcijan? Gdy si\u0119 tak g\u0142\u0119biej nad tym zastanowimy, to zrozumiemy, \u017ce takie nastawienie chrze\u015bcijanina by\u0142oby po\u017ca\u0142owania godne, a chrze\u015bcija\u0144ska norma wcale nie by\u0142aby wy\u017csza od \u017cydowskiej.<br \/>\nCzy wobec tego nie mamy \u017cadnych przepis\u00f3w?<br \/>\nZobaczyli\u015bmy, \u017ce nie tylko w og\u00f3lnym znaczeniu zach\u0119\u00acceni jeste\u015bmy do na\u015bladowania Chrystusa, ale s\u0105 nam da\u00acne bardzo konkretne przepisy. Przepisy te, to nie zakon, lecz nauka apostolska. Czytamy o wierz\u0105cych po Pi\u0119\u0107\u00acdziesi\u0105tnicy, \u017ce trwali w nauce apostolskiej. W Li\u015bcie do Rzymian Pawe\u0142 pisze: \u201e&#8230; przyj\u0119li\u015bcie ze szczerego serca<br \/>\n43<br \/>\n\u00a0<br \/>\nzarys tej nauki, kt\u00f3rej zostali\u015bcie przekazani&#8221; (Rzym. 6,17;<br \/>\npor. l Ptr. 1,2). T\u0105 nauk\u0119 otrzymali\u015bmy w listach Nowe\u00acgo Testamentu.<br \/>\nNale\u017cy do nich r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy innymi List do Efezjan 4,32: \u201eB\u0105d\u017acie jedni dla drugich uprzejmi, serdeczni, odpu\u00acszczaj\u0105c sobie wzajemnie, jak i wam B\u00f3g odpu\u015bci\u0142 w Chry\u00acstusie&#8221; o czym ju\u017c m\u00f3wili\u015bmy, jak r\u00f3wnie\u017c i List do Kolo-san 3,1-4.6. Nauka ta nie powsta\u0142a z wykazu przykaza\u0144 ze s\u0142owem \u201ety b\u0119dziesz, ty zrobisz&#8221;, ale z przepis\u00f3w, kt\u00f3\u00acre s\u0105 nam dane w \u015bwietle krzy\u017ca, i kt\u00f3re w przyk\u0142adzie Chrystusa s\u0105 odnawiane (por\u00f3wnaj Koi. 3,10)! Krzy\u017c okre\u015bla nasz\u0105 pozycj\u0119 w \u015bwiecie i jednocze\u015b\u00acnie nasze post\u0119powanie.<br \/>\nAposto\u0142 Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Galacjan udzieli\u0142 wierz\u0105cym praktycznych napomnie\u0144; ko\u0144cz\u0105c sw\u00f3j list, m\u00f3wi, \u017ce dla niego jedyn\u0105 chlub\u0105 jest tylko krzy\u017c Chrystusowy. Krzy\u017c dla niego znaczy to, \u017ce \u015bwiat dla niego zosta\u0142 ukrzy\u017cowa\u00acny, a on dla \u015bwiata (Gal. 6,14). Pisze on tak na zako\u0144cze\u00acnie: \u201eA pok\u00f3j i mi\u0142osierdzie nad tymi wszystkimi, kt\u00f3rzy tej zasady trzyma\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 i nad Izraelem Bo\u017cym&#8221; (Gal. 6,16).<br \/>\nWie\u015b\u0107 \u017cycie, jako nowe stworzenie, dla kt\u00f3rego \u015bwiat zo\u00acsta\u0142 ukrzy\u017cowany, to jest wytyczna dla naszego \u017cycia; i to si\u0119ga o wiele dalej ni\u017c zakon!<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>8. TRWANIE W ZAKONIE UTRUDNIA POZNANIE WOLI BO\u017bEJ<br \/>\n\u00a0<br \/>\nPoznanie Bo\u017cej woli<br \/>\nPost\u0119powanie jako nowe stworzenie jest tylko wtedy mo\u017cliwe, gdy umiemy pyta\u0107 naszego Pana w ka\u017cdej sytu\u00acacji w jakiej si\u0119 znajdujemy, co On chce, aby\u015bmy czynili. Obowi\u0105zkiem chrze\u015bcijanina jest zna\u0107 wol\u0119 Bo\u017c\u0105 na ka\u017c\u00acdy dzie\u0144. O to prosi\u0142 Pawe\u0142 dla Kolosan: \u201eDlatego i my od<br \/>\n44<br \/>\n\u00a0<br \/>\ntego dnia, kiedy to us\u0142yszeli\u015bmy, nie przestajemy si\u0119 za was modli\u0107 i prosi\u0107, aby\u015bcie doszli do pe\u0142nego poznania woli Jego we wszelkiej m\u0105dro\u015bci i duchowym zrozumieniu. A-by\u015bcie post\u0119powali w spos\u00f3b godny Pana ku zupe\u0142ne\u00acmu Jego upodobaniu, wydaj\u0105c owoc w ka\u017cdym dobrym u-czynkui wzrastaj\u0105c w poznaniu Boga&#8221; (Koi. 1,9.10).<br \/>\nOd wierz\u0105cych w Rzymie wymaga\u0142, aby sk\u0142adali swoje cia\u0142a jako ofiar\u0119 \u017cyw\u0105, nie upodobniali si\u0119 do tego \u015bwiata, ale si\u0119 przemienili przez odnow\u0119 umys\u0142u swego, aby u-mieli rozr\u00f3\u017cni\u0107 \u201eco jest wol\u0105 Bo\u017c\u0105&#8221; (Rzym. 12,1.2).<br \/>\nTakiego post\u0119powania jednak brakuje lub jest o wiele za ma\u0142o u tych, kt\u00f3rzy s\u0105 podporz\u0105dkowani zakonowi. Przy\u00ack\u0142ad powinien to wyja\u015bni\u0107: W pewnej rodzinie matka ma na wewn\u0119trznej stronie drzwi szafki kuchennej powie\u00acszon\u0105 list\u0119 z imionami swoich dzieci i wypisane na niej czynno\u015bci, kt\u00f3re w poszczeg\u00f3lnych dniach maj\u0105 wykony\u00acwa\u0107. Je\u015bli zaistnieje z jakiego\u015b powodu zmiana, \u017ce w da\u00acnym dniu dziecko nie wykonuje swoich wyznaczonych przez matk\u0119 czynno\u015bci, a ona chce aby t\u0119 prac\u0119 wykona\u0142o drugie dziecko, to od razu us\u0142yszy tak\u0105 odpowied\u017a: \u201eprze\u00accie\u017c to nie nale\u017cy dzisiaj do mnie&#8221;. Nawet gdy matka o co\u015b dodatkowego poprosi, to cz\u0119sto mo\u017ce us\u0142ysze\u0107 pro\u00actest: \u201eprzecie\u017c dopiero co sko\u0144czy\u0142em swoj\u0105 prac\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a na\u0142o\u017cona na mnie&#8221;.<br \/>\nTaki spos\u00f3b bycia wynika z \u201ezakonu&#8221;! W ten sam spo\u00acs\u00f3b zmniejsza si\u0119 u nas ustawow\u0105 zasad\u0119 a sumienie przeszkadza nam w sprawowaniu woli Bo\u017cej. Je\u017celi trzy\u00acmamy si\u0119 tylko \u201elisty&#8221;, to ju\u017c nam wystarczy, wykonali\u015b\u00acmy ju\u017c sw\u00f3j obowi\u0105zek! Ale gdy matka przekona dzieci i poprosi aby jej pomaga\u0142y w utrzymanie domu w nale\u017cy\u00actym porz\u0105dku i u\u015bwiadamia dzieciom, jak wiele dla nich robi, w\u00f3wczas powoduje, \u017ce ka\u017cde dziecko ci\u0105gle samo szuka, jak mo\u017ce najwi\u0119cej matce pom\u00f3c w domowej pra\u00accy. W ten spos\u00f3b nauczymy si\u0119 i my rozumie\u0107 Bo\u017ce my\u015b\u00acli, a z chwil\u0105, gdy zrozumiemy Bo\u017c\u0105 wol\u0119, staje si\u0119 ona dla nas normalnym nakazem.<br \/>\n45<br \/>\n\u00a0<br \/>\nPost\u0119powanie wed\u0142ug Ducha<br \/>\nChciejmy jeszcze doda\u0107, \u017ce zakon wymaga, lecz nie daje mocy, bo grzech przez przykazanie otrzymuje bodziec i wzbudza wszelk\u0105 po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107. Ten godny ubolewania stan cz\u0142owieka b\u0119d\u0105cego pod zakonem przedstawia List do Rzymian w 7 rozdziale. Jest to tylko wzdychanie i na\u00acrzekanie, nic innego jak tylko \u201eja&#8221; i jeszcze raz \u201eja&#8221;. Dopiero w 8 rozdziale Listu do Rzymian czytamy, co B\u00f3g w Chrystusie uczyni\u0142:<br \/>\n\u201eAlbowiem czego zakon nie m\u00f3g\u0142 dokona\u0107&#8230;, tego dokona\u0142 B\u00f3g-.<br \/>\nA wi\u0119c nie zwracajmy ju\u017c wi\u0119cej naszej uwagi na zakon, lecz tylko na Bo\u017ce dzia\u0142anie na krzy\u017cu, gdzie zosta\u0142 grzech w ciele pot\u0119piony; zacznijmy podkre\u015bla\u0107 znacze\u00acnie Ducha \u015awi\u0119tego, a nacisk na w\u0142asne \u201eja&#8221; powinien by\u0107 raz na zawsze usuni\u0119ty. Albowiem tak jest napisane, \u017ce B\u00f3g pot\u0119pi\u0142 grzech w ciele, \u201eaby s\u0142uszne \u017c\u0105dania zako\u00acnu wykona\u0142y si\u0119 w nas, kt\u00f3rzy nie wed\u0142ug cia\u0142a post\u0119pu\u00acjemy, lecz wed\u0142ug Ducha^. Duch \u015awi\u0119ty uczy nas poznawa\u0107 wol\u0119 Bo\u017c\u0105 i daje nam si\u00ac\u0142\u0119. Tak wi\u0119c b\u0119d\u0105c prowadzeni przez Ducha \u015awi\u0119tego wy\u00acmagania zakonu (nie wed\u0142ug litery, lecz wed\u0142ug duchowej tre\u015bci), b\u0119d\u0105 si\u0119 w nas urzeczywistnia\u0107 chocia\u017c nie je\u00acste\u015bmy ju\u017c pod zakonem.<br \/>\n9. KTO NIE JEST POD ZAKONEM, WYPE\u0141NIA JEDNAK ZADANIA ZAKONU<br \/>\nWi\u0119c jednak trzyma\u0107 si\u0119 zakonu?<br \/>\nMo\u017ce kto\u015b my\u015bli, \u017ce my jednak trzymamy si\u0119 zakonu. W zwi\u0105zku z tym chcia\u0142bym jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce na\u00acwet w\u00f3wczas, gdy nie jeste\u015bmy pod zakonem, nie jeste\u015b\u00acmy wolni aby grzeszy\u0107! Wr\u0119cz przeciwnie! Chrze\u015bcijanin<br \/>\n46<br \/>\n\u00a0<br \/>\njest bardzo wyra\u017anie zobowi\u0105zany, aby nie grzeszy\u0107 po\u00acniewa\u017c chrze\u015bcija\u0144ska norma jest o wiele wy\u017csza od za\u00ackonu.<br \/>\nKto \u017cyje wed\u0142ug chrze\u015bcija\u0144skiej skali, ten wype\u0142nia za\u00ackon, jednak nie czyni tego dlatego, \u017ce stoi pod prawem zakonu, ale \u017ce na\u015bladuje Chrystusa, do czego prowadzi go Duch \u015awi\u0119ty, i \u017cyje wed\u0142ug przepis\u00f3w, kt\u00f3re Chrystus przekaza\u0142 przez swoich aposto\u0142\u00f3w. Je\u017celi odrzucimy zakon jako wytyczne dla naszego \u017cycia, to nie znaczy wcale, \u017ce uczymy i\u017c mo\u017cna k\u0142ama\u0107 i kra\u015b\u0107. W\u00f3wczas by\u015bmy zakon \u201euniewa\u017cnili&#8221;, a przed tym bar\u00acdzo powa\u017cnie ostrzega nas Pan. Nasza pozycja jest taka:<br \/>\na) Zakon nie jest norm\u0105 dla chrze\u015bcijanina. W Nowym Testamencie jest nam przedstawiona wy\u017csza norma, kt\u00f3rej przyk\u0142adem jest Chrystus;<br \/>\nb) Zasada: \u201ety b\u0119dziesz&#8221; i \u201ety nie b\u0119dziesz&#8221;, kt\u00f3ra panuje<br \/>\nw zakonie nie jest si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 dla chrze\u015bcijanina. Chrze\u015bcijanin nie jest ju\u017c prowadzony przez zasad\u0119 \u201eza\u00ackonu&#8221;. On post\u0119puje w pe\u0142nej wolno\u015bci, prowadzony przez Ducha i p\u0119dzony mi\u0142o\u015bci\u0105. Tylko w takim stanie mo\u017ce on \u015bwi\u0119cie post\u0119powa\u0107.<br \/>\nW tym przypadku mam na my\u015bli List do Galacjan 5,16-26. Aposto\u0142 Pawe\u0142 zaczyna ten odcinek napomnie\u00acniem: \u201eWed\u0142ug Ducha post\u0119pujcie, a nie b\u0119dziecie pob\u0142a\u00ac\u017cali \u017c\u0105dzy cielesnej&#8221;.<br \/>\nP\u00f3\u017aniej opisuje on, w jaki spos\u00f3b odbywa si\u0119 walka u wierz\u0105cych. Nie walka mi\u0119dzy naszym \u201eja&#8221; i \u201egrze\u00acchem, kt\u00f3ry jest we mnie&#8221;, jak to opisane w Li\u015bcie do Rzymian w 7 rozdziale. W tym przypadku chodzi o wal\u00ack\u0119 cz\u0142owieka pod zakonem, kt\u00f3ry doprowadza tylko do tego \u017ce: r\u201e&#8230; \u00abja\u00bb nie czyni\u0119 dobrego, kt\u00f3re chc\u0119, tylko z\u0142e, kt\u00f3rego nie chc\u0119, to czyni\u0119&#8221; (Rzym. 7,19). Konflikt, kt\u00f3ry opisuje Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Galacjan 5,17 jest walk\u0105 mi\u0119dzy \u201ecia\u0142em&#8221;, a \u201eDuchem&#8221;. Nie ja walcz\u0119, lecz Duch prowadzi walk\u0119 w tym celu, abym nie czyni\u0142 tego, co sam chc\u0119.<br \/>\n47<br \/>\n\u00a0<br \/>\nWalka ta jest w\u0142a\u015bnie dlatego, m\u00f3wi Pawe\u0142, \u201eaby\u015bcie nie czynili tego, co chcecie&#8221;. A p\u00f3\u017aniej m\u00f3wi bardzo wyra\u017a\u00acnie: \u201eA je\u015bli Duch was prowadzi, nie jeste\u015bcie pod zako\u00acnem&#8221;! \u017by\u0107 po chrze\u015bcija\u0144sku, nie znaczy prowadzi\u0107 \u017cy\u00accie wed\u0142ug zakonu, ale pod panowaniem Ducha. Nast\u0119p\u00acnie aposto\u0142 przeciwstawia uczynki cia\u0142a owocom Ducha. Prowadzeni duchem przynosimy owoc: \u201emi\u0142o\u015b\u0107, rado\u015b\u0107, pok\u00f3j, cierpliwo\u015b\u0107, uprzejmo\u015b\u0107, dobro\u0107, wierno\u015b\u0107, \u0142agod\u00acno\u015b\u0107, wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107&#8221;.<br \/>\nTego nie mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 przez wype\u0142nianie zakonu, lecz jedynie \u017cyj\u0105c pod przewodnictwem Ducha \u015awi\u0119tego. Do tego bardzo wyra\u017anie Pawe\u0142 dodaje: ^Przeciwko takim nie ma zakonu&#8221;. W tych sprawach zakon nie ma nic do za\u00acrzucenia, gdy\u017c jego \u017c\u0105dania zostan\u0105 wype\u0142nione w nas.<br \/>\nWed\u0142ug innej wypowiedzi Paw\u0142a grzeszne nami\u0119tno\u015bci zostaj\u0105 rozbudzone przez zakon (Rzym. 7,5). Celem zako\u00acnu jest r\u00f3wnie\u017c to, aby cz\u0142owieka cielesnego przekona\u0107 o jego grzechu. Z drugiej za\u015b strony daje \u017cycie, kt\u00f3re po\u00acwstaje i jest prowadzone przez Ducha, nie daj\u0105ce \u017cadnej szansy cia\u0142u. O tym my\u015bla\u0142 te\u017c Pawe\u0142, gdy pisa\u0142 w Li\u015bcie do Galacjan 5,24: \u201eA ci, kt\u00f3rzy nale\u017c\u0105 do Chrystusa Jezu\u00acsa, ukrzy\u017cowali cia\u0142o swoje wraz z nami\u0119tno\u015bciami i \u017c\u0105\u00acdzami&#8221;.<br \/>\nZach\u0119ca on wierz\u0105cych tymi s\u0142owami: \u201eJe\u015bli wed\u0142ug Du\u00accha \u017cyjemy, wed\u0142ug Ducha te\u017c post\u0119pujmy&#8221;.<br \/>\nPowo\u0142ani do wolno\u015bci<br \/>\nW zwi\u0105zku z zakonem List do Galacjan jest bardzo wa\u017c\u00acny. Jest on mianowicie napisany do ludzi, kt\u00f3rzy chcieli \u0142ask\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 z zakonem, poniewa\u017c my\u015bleli, \u017ce dzi\u0119ki za\u00ackonowi mo\u017cna zosta\u0107 usprawiedliwionym. Pawe\u0142 jednak wyja\u015bnia, \u017ce z uczynk\u00f3w zakonu \u017caden cz\u0142owiek nie b\u0119\u00acdzie usprawiedliwiony przed Bogiem (Gal. 2,16). Zwr\u00f3ci\u00acli\u015bmy na to uwag\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku tego rozwa\u017cania.<br \/>\nAposto\u0142 mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c na uwadze zakon czyli dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144, czego nie da si\u0119 zaprzeczy\u0107. A gdy m\u00f3wi, \u017ce<br \/>\n48<br \/>\n\u00a0<br \/>\nprzez zakon umar\u0142 zakonowi (Gal. 2,19), \u017ce zakon nie jest z wiary (Gal. 3,12) to mia\u0142 on na my\u015bli zakon w sensie moralnym a nie ceremonialnym. Gdy dalej w rozdziale 5 m\u00f3wi o naszej wolno\u015bci rozci\u0105ga to r\u00f3wnie\u017c na dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144. Ostrzega Pawe\u0142 jednak przy tym przed dwoma niebezpiecze\u0144stwami:<br \/>\na) przed oddaniem wolno\u015bci i dostaniem si\u0119 przez to pod jarzmo niewoli (por\u00f3wnaj Gal. 5,1; i 2 Kor. 3,17);<br \/>\nb) przed nadu\u017cywaniem wolno\u015bci &#8211; aby pod jej pozorem<br \/>\nnie pob\u0142a\u017ca\u0107 cia\u0142u (Gal. 5,13). Cia\u0142o daje si\u0119 prowadzi\u0107 przez mi\u0142o\u015b\u0107 do w\u0142asnego \u201eja&#8221; i przez egoizm. Wierz\u0105cy powinni sobie nawzajem jed\u00acnak s\u0142u\u017cy\u0107 w mi\u0142o\u015bci. Tam, gdzie czynna jest mi\u0142o\u015b\u0107, wy\u00acpe\u0142niany jest zakon. W tym znaczeniu powiedzia\u0142 apo\u00acsto\u0142:<br \/>\n\u201eCa\u0142y zakon streszcza si\u0119 w tym jednym s\u0142owie, mianowi\u00accie: B\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 bli\u017aniego swego, jak siebie samego&#8221; (Gal. 5,14; por\u00f3wnaj Rzym. 13,8). Dostrzegamy ponownie, \u017ce nie bycie pod zakonem nie o-znacza przest\u0119pstwa zakonu. Przeciwnie, zakon wype\u0142\u00acniany jest przez tych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 pod zakonem. Jeszcze inaczej mo\u017cna powiedzie\u0107: oni czyni\u0105 wi\u0119cej. Zakon wy\u00acmaga, aby innych mi\u0142owa\u0107 tak, jak siebie samego. Ewan\u00acgelia utrzymuje nas w tym, aby\u015bmy mi\u0142owali si\u0119 wzajem\u00acnie tak jak B\u00f3g umi\u0142owa\u0142 nas, gdy\u017c B\u00f3g mi\u0142uje nas o wiele bardziej, ani\u017celi my siebie samych. Kto tak post\u0119puje w mi\u0142o\u015bci i nosi brzemiona innych, wypelnia zakon Chrystusowy (Gal. 6,2). Nie jest to zakon Moj\u017cesza, ale zakon Chrystusa. S\u0105 tu wzi\u0119te pod uwag\u0119 przepisy, kt\u00f3re Pan da\u0142 swoim (Jan 14,21.23.24.26; 15,14.17) i pos\u0142u\u017cy\u0142 nam w\u0142asnym przy\u00ack\u0142adem.<br \/>\nTak przedstawione s\u0105 przykazania Bo\u017ce, o kt\u00f3rych pisze Jan w pierwszym swoim li\u015bcie 5,3:<br \/>\n\u201eNa tym bowiem polega mi\u0142o\u015b\u0107 ku Bogu, \u017ce si\u0119 przestrzega przykaza\u0144 Jego, a przykazania Jego nie s\u0105 uci\u0105\u017cliwe&#8221;. Wi\u0119c nie s\u0105 to my\u015bli o zakonie. S\u0142owa te si\u0119gaj\u0105 o wiele<br \/>\n49<br \/>\n\u00a0<br \/>\ng\u0142\u0119biej w l. Li\u015bcie Jana 4,21, gdzie czytamy: \u201eA to przyka\u00aczanie mamy od Niego, aby ten, kto mi\u0142uje Boga, mi\u0142owa\u0142 i brata swego&#8221;.<br \/>\nTakiego rodzaju mi\u0142o\u015bci nie osi\u0105gnie si\u0119 przez zakon, lecz przez dalej si\u0119gaj\u0105ce przepisy Ewangelii, tak jak to dosy\u0107 dok\u0142adnie pokaza\u0142em w l. Li\u015bcie Jana 3,16. Cz\u0119sto stara si\u0119 na podstawie niekt\u00f3rych wierszy zapisanych w Pi\u015b\u00acmie \u015awi\u0119tym, tak jak w Li\u015bcie do Rzymian 8,4.10; w Li\u015b\u00accie do Galacjan 5,14 itd. argumentowa\u0107, \u017ce jednak jeste\u015b\u00acmy poddani zakonowi i on jest regu\u0142\u0105 naszego \u017cycia.<br \/>\nJednak miejsca te nie udowadniaj\u0105, \u017ce jeste\u015bmy pod za\u00ackonem; pokazuj\u0105 one jedynie, \u017ce \u017cycie, kt\u00f3re jest prowa\u00acdzone przez Ducha \u015awi\u0119tego w mi\u0142o\u015bci, zawiera wype\u0142\u00acnienie zakonu.<br \/>\nPozwol\u0119 sobie na tym miejscu podkre\u015bli\u0107 raz jeszcze, \u017ce wierz\u0105cy, kt\u00f3rzy nie stoj\u0105 pod zakonem, ale Chrystus jest ich wytyczn\u0105 w \u017cyciu osobistym, wype\u0142niaj\u0105 zakon, a ka\u017cdy, kt\u00f3ry jest pod zakonem, do\u015bwiadcza jedynie je\u00acgo hamuj\u0105cej roli i popad\u0142 w zakonno\u015b\u0107.<br \/>\nPowo\u0142uj\u0105c si\u0119 na List do Efezjan 6,2 czytamy przepis, \u017ce dzieci winny by\u0107 pos\u0142uszne rodzicom, kt\u00f3ry to przepis jest pierwszym przykazaniem znajduj\u0105cym si\u0119 na drugiej tablicy Bo\u017cych przykaza\u0144. Aposto\u0142 cytuje to przykazanie po to, aby pokaza\u0107, jak bardzo wa\u017cne, wed\u0142ug my\u015bli Bo\u00ac\u017cej, jest pos\u0142usze\u0144stwo dzieci wobec rodzic\u00f3w. Jest to pierwsze przykazanie, kt\u00f3re po\u0142\u0105czone jest z obietni\u00acc\u0105. Przy wszystkich pozosta\u0142ych przykazaniach nie ma o-bietnic. Rodzaj tej obietnicy pokazuje nam, \u017ce przykaza\u00acnie jako takie obowi\u0105zywa\u0142o Izraela, gdy\u017c Izraelowi zosta\u00ac\u0142o obiecane ziemskie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo. D\u0142ugie \u017cycie tu\u00actaj na ziemi jednak nie jest \u017cadnym szczeg\u00f3lnym b\u0142ogo\u00acs\u0142awie\u0144stwem dla chrze\u015bcijan.<br \/>\nWobec tego, jak nale\u017cy rozumie\u0107 List Jakuba?<br \/>\nMocniejsze argumenty podaje nam List Jakuba, w kt\u00f3\u00acrym wiele razy jest mowa o zakonie. M\u00f3wi on na przy-<br \/>\n50<br \/>\n\u00a0<br \/>\nk\u0142ad: \u201eAle kto wejrza\u0142 w doskona\u0142y zakon wolno\u015bci i trwa w mm&#8230;^(rozdz. 1,25).<br \/>\nJakub nazywa zakon \u201ekr\u00f3lewskim zakonem&#8221; i ostrzega przed przekraczaniem go. Przy ocenianiu tego listu nie wolno nam jednak zapomnie\u0107, \u017ce Jakub pisa\u0142 go do na\u00acwr\u00f3conych \u017byd\u00f3w, o kt\u00f3rych powiedzia\u0142 do Paw\u0142a: \u201eWi\u00acdzisz, bracie, ile to jest tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy uwierzyli, a wszyscy gorliwie trzymaj\u0105 si\u0119 zakonu&#8221; (Dz. Ap. 21,20). W Dziejach Apostolskich w 15 rozdziale opisane jest o-g\u00f3lne zgromadzenie w Jerozolimie, na kt\u00f3rym wyra\u017anie powiedziano, \u017ce wierz\u0105cy z pogan nie potrzebuj\u0105 obrze\u00aczania i nie wprowadza ich si\u0119 pod zakon Moj\u017ceszowy (patrz wiersze 10,20.21).<br \/>\nWierz\u0105cy za\u015b z \u017byd\u00f3w jednak dalej przestrzegali zakonu, tak jak to w wy\u017cej wymienionych s\u0142owach przez Jakuba jest powiedziane. Oni wewn\u0119trznie nie byli jeszcze uwol\u00acnieni od zakonu i dlatego te\u017c brali udzia\u0142 w s\u0142u\u017cbie w \u015bwi\u0105tyni. By\u0142o to pob\u0142a\u017cano przez Boga, ale do pewne\u00acgo przej\u015bciowego czasu, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 si\u0119 z chwil\u0105 zbu\u00acrzenia Jerozolimy i \u015bwi\u0105tyni. A wi\u0119c Jakub w swym li\u015b\u00accie pisze do tych \u017byd\u00f3w i chodzi mu w tym przypadku o ich praktyczne \u017cycie wiary.<br \/>\nW\u0142a\u015bciwe nauczanie i stanowisko chrze\u015bcijanina opisuje Pawe\u0142, a nie Jakub.<br \/>\nJakub pisze wi\u0119c o praktycznej stronie \u017cycia, poza kt\u00f3r\u0105 wype\u0142niane s\u0105 wymagania zakonu. Nazw\u0105 \u201ezakon wol-no\u015bci^, kt\u00f3r\u0105 on nadaje zakonowi, pokazuje jednak, \u017ce dla niego zakon nie jest przykazaniem, kt\u00f3ry jako \u017cycio\u00acwa regu\u0142a powinna by\u0107 przestrzegana. Zaniedbany przepis.<br \/>\nCharakterystyczne jest, \u017ce tam, gdzie zakon s\u0142u\u017cy jako \u017cy\u00acciowa regu\u0142a nie zwa\u017ca si\u0119 na bardzo jasne i wyra\u017ane przepisy podane w Nowym Testamencie, a dotycz\u0105ce zboru.<br \/>\n51<br \/>\n\u00a0<br \/>\n10. PRAKTYKA POTWIERDZA<br \/>\nPRAWID\u0141OWO\u015a\u0106 STANOWISKA<br \/>\nObwinianie sprzeczno\u015bci (Antynomia)<br \/>\nJe\u017celi kto\u015b podkre\u015bla biblijn\u0105 nauk\u0119, \u017ce jako chrze\u015bcija\u00acnie nie jeste\u015bmy pod zakonem, to teologia szybko zaliczy ich do \u201eantynomist\u00f3w^ (przeciwnik\u00f3w prawa) i zostaj\u0105 postawieni na r\u00f3wnym poziomie z tymi, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce wierz\u0105cy mo\u017ce grzeszy\u0107. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce takie pojmowa\u00acnie daje wolno\u015b\u0107 do niemoralnego prowadzenia si\u0119.<br \/>\nZr\u00f3bmy pr\u00f3b\u0119, co pokazuje praktyka? Na pewno nie to, \u017ce ci kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 biblijn\u0105 nauk\u0119 wolno\u015bci od zakonu post\u0119puj\u0105 bardziej nieporz\u0105dnie, od tych kt\u00f3rzy stawiaj\u0105 si\u0119 pod zakonem.<br \/>\nNie by\u0142oby trudno udowodni\u0107, \u017ce tam gdzie jest zakon\u00acna gorliwo\u015b\u0107 to s\u0142owa i czyny \u015bwiadcz\u0105 przeciwko sobie do tego stopnia, \u017ce dostrzega to \u201e\u015bwiat&#8221;. Po skrajno\u015b\u00acciach nie mo\u017cna jednak os\u0105dzi\u0107 \u017cadnej strony. Nie po\u00acwinni\u015bmy drzewa os\u0105dza\u0107 po jednym owocu, lecz po wielu owocach. Cz\u0119sto jest tak, \u017ce tam gdzie chrze\u015bcija\u00acnie, kt\u00f3rym poleca si\u0119 zakon, nie stoj\u0105 na wy\u017cszym po\u00acziomie od tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w wolno\u015bci. Jedno mo\u017cna jednak stwierdzi\u0107, \u017ce chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy s\u0105 pod zako\u00acnem nie maj\u0105 pewno\u015bci zbawienia, rado\u015bci z wiary i przebaczaj\u0105cej mi\u0142o\u015bci.<br \/>\nBynajmniej nie mam na my\u015bli tutaj porz\u0105dku, kt\u00f3ry apo\u00acsto\u0142 Pawe\u0142 poda\u0142 w Li\u015bcie do Koryntian, a kt\u00f3ry dotyczy nabo\u017ce\u0144stw (l Kor. rozdz. 12 i 14), gdy\u017c to jest zupe\u0142nie inny temat. My\u015bl\u0119 o przepisach, kt\u00f3re podali aposto\u0142o\u00acwie w Jerozolimie i kt\u00f3re pod wp\u0142ywem Ducha \u015awi\u0119tego zosta\u0142y wys\u0142ane do pogan. Znale\u017a\u0107 mo\u017cemy to w Dzie\u00acjach Apostolskich 15,28.29: \u201ePostanowili\u015bmy bowiem, Duch \u015awi\u0119ty i my, by nie nak\u0142ada\u0107 na was \u017cadnego inne\u00acgo ci\u0119\u017caru opr\u00f3cz nast\u0119puj\u0105cych rzeczy niezb\u0119dnych:<br \/>\nWstrzymywa\u0107 si\u0119 od mi\u0119sa ofiarowanego ba\u0142wanom, od krwi, od tego, co zad\u0142awione i od nierz\u0105du&#8221;.<br \/>\n52<br \/>\n\u00a0<br \/>\nPrzepis wstrzymywania si\u0119 od krwi mo\u017cemy znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c w l. Ksi\u0119dze Moj\u017ceszowej 9,4. B\u00f3g zmieni\u0142 tam przepisy dotycz\u0105ce po\u017cywienia cz\u0142owieka, zezwalaj\u0105c za\u00acbija\u0107 zwierz\u0119ta i je\u015b\u0107 ich mi\u0119so. Lecz bardzo wyra\u017anie jest zakazane spo\u017cywanie krwi zwierz\u0119cej, poniewa\u017c we krwi tkwi \u017cycie. W tym, \u017ce krew nie jest spo\u017cywana &#8211; u-znaje si\u0119, \u017ce stw\u00f3rc\u0105 \u017cycia jest B\u00f3g.<br \/>\nTen sam nakaz zosta\u0142 powt\u00f3rzony w zakonie nadanym Izraelowi. Tam jest jeszcze podane obja\u015bnienie, \u017ce krew powinna by\u0107 z\u0142o\u017cona Bogu na o\u0142tarzu, jako \u015brodek doko\u00acnuj\u0105cy przeb\u0142agania: \u201eA ktokolwiek z domu izraelskiego albo z obcych przybysz\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 po\u015br\u00f3d nich b\u0119dzie spo\u017cywa\u0142 jak\u0105kolwiek krew, zwr\u00f3c\u0119 swoje oblicze przeciwko spo\u017cywaj\u0105cemu krew i wytrac\u0119 go spo\u015br\u00f3d je\u00acgo ludu, Gdy\u017c \u017cycie cia\u0142a jest we krwi, a Ja da\u0142em wam j\u0105 do u\u017cytku na o\u0142tarzu, aby\u015bcie dokonywali ni\u0105 przeb\u0142aga\u00acnia za dusze wasze, gdy\u017c to krew dokonuje przeb\u0142agania za \u017cycie&#8221; (3. Moj\u017c. 17,10.11). W ko\u0144cu wskazuje nam to na przelanie krwi ukochanego Syna Bo\u017cego, Jezusa Chrystusa.<br \/>\nA wi\u0119c, czy ci, kt\u00f3rzy tak bardzo chc\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 zako\u00acnem jako \u017cyciow\u0105 regu\u0142\u0105 troszcz\u0105 si\u0119 nale\u017cycie o ten przepis? Wielu w\u015br\u00f3d nich spokojnie wyroby z krwi\u0105 spo\u017cywa i nawet nie zwraca uwagi na ten przepis. Je\u017celi im kto\u015b na to zwr\u00f3ci uwag\u0119, to udaj\u0105, \u017ce o tym nie wie\u00acdz\u0105 i twierdz\u0105, \u017ce przykazanie to dotyczy tylko pogan, kt\u00f3rzy krew zwierz\u0105t ofiarnych pij\u0105 przy uprawianiu po\u00acga\u0144skiego kultu.<br \/>\nS\u0105 r\u00f3wnie\u017c tacy, kt\u00f3rzy odnosz\u0105 to do transfuzji krwi lu\u00acdzkiej i jej zabraniaj\u0105. Czy\u017c w l. Ksi\u0119dze Moj\u017ceszowej w 9 rozdziale nie jest wyra\u017anie obja\u015bnione, \u017ce chodzi o zabijanie zwierz\u0105t, kt\u00f3rych mi\u0119so winno s\u0142u\u017cy\u0107 jako pokarm dla ludzi, a spo\u017cywanie krwi zwierz\u0105t jest nie\u00acdozwolone? (Pan Jezus powiedzia\u0142: \u201eWi\u0119kszej mi\u0142o\u015bci nikt nie ma nad t\u0119, jak gdy kto \u017cycie swoje k\u0142adzie za nieprzyja\u00acci\u00f3\u0142 swoich&#8221; Sm. 15,13 &#8211; przypis redakcji).<br \/>\n53<br \/>\n\u00a0<br \/>\nPrzyt\u0119pione sumienie<br \/>\nZakaz spo\u017cywania krwi poruszy\u0142em tylko dlatego, aby pokaza\u0107 jak nieuzasadnionym jest obwinianie o anty-nomizm. Przecie\u017c nie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce trzymaj\u0105c si\u0119 \u015bci\u015ble tego przepisu o spo\u017cywaniu, kto\u015b b\u0119dzie przez to lepszym chrze\u015bcijaninem. W tym przypadku chodzi o to, aby wyja\u015bni\u0107 zasady i wynikaj\u0105ce z nich skutki. I tak mo\u017cemy stwierdzi\u0107 na tej podstawie, \u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jest pod zakonem bywa nieraz oboj\u0119tny i zupe\u0142nie \u015blepy na przepisy, kt\u00f3re s\u0105 zawarte w Nowym Testa\u00acmencie.<br \/>\nTakie przyt\u0119piaj\u0105ce dzia\u0142anie okazuje si\u0119 w tym, \u017ce przy wype\u0142nianiu zakonu, koncentrujemy si\u0119 cz\u0119sto na zew\u00acn\u0119trznych sprawach. Tak przyk\u0142adowo: k\u0142adzie si\u0119 na\u00accisk na jednostronne przestrzeganie &#8211; na przyk\u0142ad &#8211; dnia \u015bwi\u0105tecznego, w kt\u00f3rym czytanie jakiej\u015b ksi\u0105\u017cki jest dozwolone, natomiast na robienie jakiej\u015b r\u0119cznej ro\u00acb\u00f3tki patrzy si\u0119 z\u0142ym okiem.<br \/>\nGdyby to stosowa\u0142o si\u0119 przynajmniej tylko do siebie, lecz niestety, zakonno\u015b\u0107 nie czyni tak. Podkre\u015bla si\u0119 jakie\u015b regu\u0142y, kt\u00f3re inni powinni przestrzega\u0107. Dochodzi do po\u00acgl\u0105du, \u017ce: tego, czego ja, zgodnie z moim przekonaniem nie czyni\u0119, r\u00f3wnie\u017c nie wolno czyni\u0107 innym.<br \/>\nOczywi\u015bcie, nie chodzi tu o takie czyny jak: kradzie\u017c, nierz\u0105d itd. lecz o zewn\u0119trzne sprawy, kt\u00f3re pochodz\u0105 z zakonu. Chce si\u0119 ustanawia\u0107 regu\u0142y, przy kt\u00f3rych dzia\u00ac\u0142anie suAlienia zostaje wy\u0142\u0105czone.<br \/>\nPrzypominam sobie kiermasz w miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rej w m\u0142odo\u015bci mieszka\u0142em. Ca\u0142a m\u0142odzie\u017c z s\u0105siedztwa sz\u0142a tam. Ja pobieg\u0142em do domu, aby zapyta\u0107 matk\u0119, czy mog\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 z nimi. Jej odpowied\u017a w\u00f3wczas brzmia\u0142a:<br \/>\n\u201eId\u017a do swojego pokoju i zapytaj Pana!&#8221; Bardzo si\u0119 zez\u00ac\u0142o\u015bci\u0142em na tak\u0105 odpowied\u017a, i powiedzia\u0142em: \u201ePowiedz mi lepiej, \u017ce nie wolno tam i\u015b\u0107, przynajmniej b\u0119d\u0119 wie\u00acdzia\u0142&#8221;. Odpowied\u017a matki brzmia\u0142a: \u201eTak, a jak ci po\u00acwiem to b\u0119dziesz zrz\u0119dzi\u0142 i powiesz &#8211; dlaczego mi nigdy nic nie wolno? &#8211; id\u017a do pokoju i pytaj tylko&#8221;.<br \/>\n54<br \/>\n\u00a0<br \/>\nWola\u0142bym bardziej nakaz i jemu si\u0119 sprzeciwi\u0107 ni\u017c pod\u00acda\u0107 si\u0119 g\u0142osowi sumienia. I tak znajdujemy si\u0119 jako wie\u00acrz\u0105cy w niebezpiecze\u0144stwie, gdy\u017c wolimy sta\u0107 pod pra\u00acwem \u201ezakonu&#8221;, ni\u017c w wolno\u015bci s\u0142u\u017cy\u0107 naszemu Panu. W poddawaniu si\u0119 zakonowi najch\u0119tniej chcieliby\u015bmy mie\u0107 rozpracowane regu\u0142y i regu\u0142ki dotycz\u0105ce napotka\u00acnych spraw, przy kt\u00f3rych w rzeczywisto\u015bci ka\u017cdy przed swoim sumieniem i Bogiem mo\u017ce decydowa\u0107 co ma czy\u00acni\u0107.<br \/>\nI tak, zamiast Bogu s\u0142u\u017cy\u0107 w duchowy spos\u00f3b, s\u0142u\u017cymy literze zakonu, i wreszcie tym literom, kt\u00f3re ustanowi\u00acli\u015bmy sami.<br \/>\nChcia\u0142bym przytoczy\u0107 jeszcze jeden przyk\u0142ad z praktyki, aby pokaza\u0107 wam, jakie mo\u017ce by\u0107 zoboj\u0119tnione dzia\u0142a\u00acnie gdy znajdujemy si\u0119 pod prawem zakonu. W czasie godziny biblijnej postawi\u0142 mi kto\u015b pytanie, czy wolno w niedziel\u0119 ogl\u0105da\u0107 mecz pi\u0142ki no\u017cnej. Zapyta\u0142em w\u00f3wczas, dlaczego w tym pytaniu wymieniana jest nie\u00acdziela. Okaza\u0142o si\u0119 &#8211; o czym dobrze wiedzia\u0142em &#8211; \u017ce py\u00actaj\u0105cy by\u0142 mniemania, i\u017c jest to sprzeczne z przykaza\u00acniem o \u015bwi\u0119ceniu sabatu.<br \/>\nNast\u0119pnie zada\u0142em pytanie: jakim prawem przenosi si\u0119 przykazanie \u015bwi\u0119cenia sabatu na pierwszy dzie\u0144 tygod\u00acnia?<br \/>\nSpowodowa\u0142o to pewne poruszenie. Niekt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce nie jest wa\u017cne, w kt\u00f3rym dniu odpoczywa si\u0119. Chcia\u00ac\u0142em ich przekona\u0107, \u017ce \u201ezakon&#8221; jest \u201ezakonem&#8221;, a niekt\u00f3\u00acrzy staraj\u0105 si\u0119 manipulowa\u0107 nim. Sta\u0142o si\u0119 to dla nich jeszcze wyra\u017aniejsze, gdy zapyta\u0142em, czy w sabat rozpalali ogie\u0144 w piecu? (Por\u00f3wnaj 4 Moj\u017c. 15,32-36). Z gorliwo\u015bci pomieszali zakon i \u0142ask\u0119. Nast\u0119pnie rozwi\u0105za\u0142a si\u0119 dyskusja dotycz\u0105ca r\u00f3\u017cnicy mi\u0119\u00acdzy sabatem, a pierwszym dniem tygodnia. Wyt\u0142umaczy\u00ac\u0142em im wyra\u017anie, \u017ce my jeste\u015bmy narodem, kt\u00f3ry z Chry\u00acstusem umar\u0142 i zmartwychwsta\u0142, a pierwszy dzie\u0144 tygod\u00acnia znamy jako dzie\u0144 Pa\u0144ski, kt\u00f3ry wykorzystujemy do rozmy\u015blano Nim (Por\u00f3wnaj l Kor. 16,2; Dz.Ap. 20,7).<br \/>\n55<br \/>\n\u00a0<br \/>\nPotem zapyta\u0142em ich, czy jest to w\u0142a\u015bciwy czas na sp\u0119dza\u00acnie go w tym dniu przed telewizorem aby ogl\u0105da\u0107 mecz pi\u0142ki no\u017cnej. To pytanie sumienia poruszy\u0142o dalsze spra\u00acwy: \u201epytali tylko o niedziel\u0119, ale nie zapytali czy zezwala siew inne dni tygodnia ogl\u0105da\u0107 mecz?&#8221;<br \/>\nOkaza\u0142o si\u0119, i\u017c wielu z nich nigdy nie zastanawia\u0142o si\u0119 nad tym. Wi\u0119c zadano pytanie, jakie jest moje zdanie, czy nale\u017cy w og\u00f3le ogl\u0105da\u0107 mecz w telewizji, czy nie. Odpo\u00acwiedzia\u0142em im, \u017ce nie czyta\u0142em o tym, ani przykazania odno\u015bnie ogl\u0105dania meczu te\u017c nie ma, ale ka\u017cdy z nas musi post\u0119powa\u0107 w takim przypadku zgodnie ze swoim sumieniem. Sam musi sprawdzi\u0107, czy jest od tego ogl\u0105da\u00acnia uwolniony, czy nie, i czy przez to nie zostaj\u0105 pobu\u00acdzone nami\u0119tno\u015bci, gdy\u017c w\u00f3wczas na pewno jest to niew\u0142a\u015bciwe. W ten spos\u00f3b stara\u0142em si\u0119 im wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce \u017cycie w duchu jest troch\u0119 inne, ni\u017c trzymanie si\u0119 kur\u00acczowo regu\u0142y: \u201etego robi\u0107 nie wolno&#8221; a \u201eto wolno robi\u0107&#8221;. Z ich pytania mo\u017cna by\u0142o jasno pozna\u0107, \u017ce w rzeczywi\u00acsto\u015bci by\u0142 jeden problem: co w niedziel\u0119 wolno robi\u0107, a co nie.<br \/>\nPoddani Chrystusowi<br \/>\nW l Li\u015bcie do Koryntian 9,20.21 czytamy bardzo zna\u00acmienne s\u0142owa Paw\u0142a: \u201eI sta\u0142em si\u0119 dla \u017byd\u00f3w jako \u017byd, a-by \u017byd\u00f3w pozyska\u0107; dla tych, kt\u00f3rzy SQ pod zakonem, ja\u00ackobym by\u0142 pod zakonem, chocia\u017c sam pod zakonem nie je\u00acstem, obytych, kt\u00f3rzy SQ pod zakonem pozyska\u0107. Dla tych, kt\u00f3rzy SQ bez zakonu, jakobym by\u0142 bez zakonu, chocia\u017c nie jestem bez zakonu Bo\u017cego, lecz pod zakonem Chrystuso\u00acwym, aby pozyska\u0107 tych, kt\u00f3rzy SQ bez zakonu&#8221;.<br \/>\nPawe\u0142 nie by\u0142 pod zakonem. Czy oznacza to, \u017ce on m\u00f3g\u0142 tak sobie swobodnie robi\u0107 co sam chcia\u0142? Nie, gdy\u017c przed Bogiem nie by\u0142 on bez zakonu. Wi\u0119c by\u0142 jednak pod zako\u00acnem z Synaju? Nie, pod zakonem Chrystusowym. Chry\u00acstus by\u0142 jego zakonem. Paw\u0142a w ka\u017cdej sytuacji \u017cyciowej obowi\u0105zywa\u0142o jedno pytanie: \u201ePanie co mam czyni\u0107?&#8221;<br \/>\n56<br \/>\n\u00a0<br \/>\nTaki charakter chrze\u015bcija\u0144skiego stanowiska mo\u017cna wy\u00acja\u015bni\u0107 prostym przyk\u0142adem:<br \/>\nW pewnej fabryce jest zatrudniony m\u0142ody cz\u0142owiek. Obo\u00acwi\u0105zuje go regulamin pracy, w kt\u00f3rym jest wyra\u017anie po\u00acdane co i jak ma robi\u0107. Czas pracy jest dok\u0142adnie uregulo\u00acwany, istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c przepisy dotycz\u0105ce u\u017cywania ma\u00acszyn.<br \/>\nW\u0142a\u015bciciel fabryki, kt\u00f3ry nie ma dzieci w\u0142asnych, adoptu\u00acje tego, tak dobrze zapowiadaj\u0105cego si\u0119 m\u0142odego m\u0119\u017cczy\u00aczn\u0119 jako swojego syna i przygotowuje go do zadania, kt\u00f3\u00acre jako jego nast\u0119pca b\u0119dzie wykonywa\u0107.<br \/>\nCzy teraz jako syn podlega regulaminowi pracy? Nie! Czy oznacza to, \u017ce on mo\u017ce sobie swobodnie opu\u015bci\u0107 swoje stanowisko pracy i nie musi trzyma\u0107 si\u0119 ju\u017c wyznaczone\u00acgo czasu pracy? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie!<br \/>\nOznacza to teraz wr\u0119cz co\u015b zupe\u0142nie innego; on teraz z o wiele wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0105 obchodzi si\u0119 z maszyn\u0105, ni\u017c w\u00f3w\u00acczas gdy by\u0142 tylko zwyk\u0142ym pracownikiem, gdy\u017c s\u0105 to ma\u00acszyny jego ojca.<br \/>\nDo pracy nie b\u0119dzie przychodzi\u0142 p\u00f3\u017aniej, lecz wcze\u015bniej i b\u0119dzie pracowa\u0142 w nadgodzinach, nie \u017c\u0105daj\u0105c za nie do\u00acdatkowego wynagrodzenia. Teraz jako syn pracuje dobro\u00acwolnie wype\u0142niaj\u0105c zamiary ojca, kt\u00f3ry daje mu swobod\u0119 dzia\u0142ania, jakiej zwykli pracownicy nie posiadaj\u0105.<br \/>\nJako syn, kt\u00f3ry wykonuje wol\u0119 Bo\u017c\u0105, nie jest zwi\u0105zany \u017cadnymi ograniczeniami. Teraz wype\u0142nianie jego zada\u0144 nie jest ograniczone r\u00f3\u017cnego rodzaju przepisami. S\u0142u\u017cy on dobrowolnie i z mi\u0142o\u015bci. Da\u0142by B\u00f3g, aby\u015bmy Mu tak s\u0142u\u017cyli. Sami z siebie nie potrafimy tego dokona\u0107, B\u00f3g da\u0142 nam jednak swojego Ducha; On nas chce prowadzi\u0107 i udzieli\u0107 mocy. \u201eWed\u0142ug Ducha post\u0119pujcie, a nie b\u0119dzie\u00accie pob\u0142a\u017cali \u017c\u0105dzy cielesnej&#8221;. \u201eA je\u015bli Duch was prowadzi, nie jeste\u015bcie podZakonem^ (Gal. 5,16.18).<br \/>\n57<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>DODATEK<br \/>\n\u00a0<br \/>\nW\u0142a\u015bnie Kazanie na g\u00f3rze zawiera fragment, kt\u00f3ry u\u017cywa si\u0119 jako argument, przeciwko tre\u015bci tej ksi\u0105\u017cki. Chodzi tu o Ewangeli\u0119 Mateusza 5,17-19, gdzie czytamy: \u201eNie mniemajcie, \u017ce przyszed\u0142em rozwi\u0105za\u0107 zakon, albo proro\u00ack\u00f3w; nie przyszed\u0142em rozwi\u0105za\u0107, lecz wype\u0142ni\u0107. Bo zapra\u00acwd\u0119 powiadam wam: Dop\u00f3ki nie przeminie niebo i ziemia, ani jedna jota, ani jedna kreska nie przeminie z zakonu, a\u017c wszystko to si\u0119 stanie. Ktokolwiek by tedy rozwi\u0105za\u0142 jedno z tych przykaza\u0144 najmniejszych i naucza\u0142by tak ludzi, naj\u00acmniejszym b\u0119dzie nazwany w Kr\u00f3lestwie Niebios, a kto\u00ackolwiek by czyni\u0142 i naucza\u0142, ten b\u0119dzie nazwany wielkim w Kr\u00f3lestwie Niebios&#8221;. \u201eA wi\u0119c widzisz teraz&#8221;, m\u00f3wi si\u0119, \u201e\u017ce my powinni\u015bmy uczy\u0107 si\u0119 zakonu i przestrzega\u0107 go!&#8221; Na ten zarzut chcia\u0142bym odpowiedzie\u0107 kr\u00f3tko:<br \/>\na) Pan Jezus tak odnosi\u0142 si\u0119 w stosunku do ob\u0142udnego zachowania si\u0119 uczonych w Pi\u015bmie i faryzeusz\u00f3w. Ci przyw\u00f3dcy z dok\u0142adno\u015bci\u0105 i skrupulatnie trzymali si\u0119 tradycji swych ojc\u00f3w. Niekt\u00f3rych przepis\u00f3w zako\u00acnu trzymali si\u0119 dos\u0142ownie i dawali dziesi\u0119cin\u0119 z mi\u0119\u00acty, any\u017cu i kminku, natomiast \u201etrudne&#8221; przykazania obchodzili zupe\u0142nie oboj\u0119tnie. Nie troszczyli si\u0119 o wdowy ani o sieroty. A wi\u0119c ze wzgl\u0119du na ich na\u00acgann\u0105 postaw\u0119 m\u00f3wi Pan te powy\u017csze s\u0142owa. W tym przypadku nie ma mowy o tym, czy my jeste\u015bmy pod zakonem czy te\u017c nie. Chrze\u015bcija\u0144ska posta\u00acwa mog\u0142a zosta\u0107 ods\u0142oni\u0119ta dopiero po \u015bmierci krzy\u017cowej Chrystusa. I tak si\u0119 te\u017c sta\u0142o, gdy\u017c upo\u00acdoba\u0142o si\u0119 Bogu u\u017cy\u0107 do tego aposto\u0142a Paw\u0142a.<br \/>\nb) Mog\u0142o to r\u00f3wnie\u017c i tak wygl\u0105da\u0107, jakoby Jezus Chry\u00acstus przez swoje wyst\u0105pienie i kazanie, chcia\u0142 wywy\u017c\u00acszy\u0107 zakon i prorok\u00f3w. Jednak Pan zna\u0142 ich my\u015bli i dlatego o\u015bwiadczy\u0142 im, \u017ce On przyszed\u0142 aby wype\u0142\u00acni\u0107 zakon (wiersz 17).<br \/>\nZ tej wypowiedzi wynika, \u017ce w pierwszej kolejno\u015bci<br \/>\n58<br \/>\n\u00a0<br \/>\ncnoazi o proroctwo Odnosz\u0105ce si\u0119 ao Jego oyuuy, kt\u00f3re w Nim i przez Niego powinno si\u0119 wype\u0142ni\u0107. Po\u00acr\u00f3wnaj to z Ewangeli\u0105 Mateusza 26,54 i tak bardzo wyra\u017anie w nich wypowiedziane s\u0142owa \u201ejak by wtedy wype\u0142ni\u0142y si\u0119 Pisma&#8221;, kt\u00f3re tak cz\u0119sto w Ewangelii Mateusza spotykamy, jak te\u017c s\u0142owa aposto\u0142a Paw\u0142a odno\u015bnie jego s\u0142u\u017cby w Li\u015bcie do Rzymian 3,31.<br \/>\nc) Z wype\u0142nieniem, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce z pierwszym przyj\u015bciem Jezusa Chrystusa w ciele na ziemi\u0119, roz\u00acpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa era, czas w kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142a da\u00acleko id\u0105ca zmiana w zakonie. To, czego dotycz\u0105 cere\u00acmonialne przepisy zakonu jest dla ka\u017cdego zrozumia\u00ac\u0142e. \u017baden chrze\u015bcijanin nie my\u015bli ju\u017c o tym, aby po\u00acpiera\u0107 lub uczy\u0107 si\u0119 przepis\u00f3w dotycz\u0105cych sk\u0142ada\u00acnia ofiary, jak to czyni\u0142 Izrael, lub ich przestrzega\u0107 skrupulatnie. To samo dotyczy przepis\u00f3w o pokar\u00acmach, kt\u00f3re polecone s\u0105 do przestrzegania w 3. Ksi\u0119\u00acdze Moj\u017ceszowej wi\u0142. rozdziale. A wi\u0119c, mo\u017cna po\u00acwiedzie\u0107, \u017ce chodzi tutaj o ceremonialny zakon, kt\u00f3\u00acry nie nale\u017cy do tych moralnych dziesi\u0119ciu przyka\u00acza\u0144. Jednak taki zarzut w tym przypadku nie by\u0142by w\u0142a\u015bciwy, bo skoro Pan m\u00f3wi o zakonie i prorokach, to ze s\u0142owem \u201ezakon&#8221; wi\u0105\u017ce si\u0119 co\u015b wi\u0119cej ani\u017celi dziesi\u0119cioro przykaza\u0144. Tutaj chodzi o ca\u0142y zakon, ten, kt\u00f3ry Izrael otrzyma\u0142 przez Moj\u017cesza. Jeszcze wi\u0119cej: z tym s\u0142owem \u201ezakon^ wi\u0105\u017ce si\u0119 wszystkie 5. Ksi\u0105g Moj\u017ceszowych. Ale nie tylko to, gdy\u017c jaki sto\u00acsunek jest do przykazania dotycz\u0105cego przestrzega\u00acnia sabatu? Przecie\u017c to przykazanie nale\u017cy do dzie\u00acsi\u0119cioro przykaza\u0144. Jednak, opr\u00f3cz niekt\u00f3rych skraj\u00acnych ugrupowa\u0144 w chrze\u015bcija\u0144skich spo\u0142eczno\u015b\u00acciach, nie przestrzega si\u0119 \u015bwi\u0119cenia sabatu. Czy nie jest to przej\u015bcie z si\u00f3dmego na pierwszy dzie\u0144 tygod\u00acnia i nie oznacza to uj\u0119cie tej jednej joty z zakonu?.<br \/>\nWobec tego nie obchodzi si\u0119 niedzieli tak jak sabatu, w kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 powstrzymywa\u0107 od wszelkiej pracy. Jest to naprawd\u0119 dziwne, \u017ce chrze\u015bcijanie, kt\u00f3-<br \/>\n59<br \/>\n\u00a0<br \/>\nizy uc^d, ze nie s\u0105 )uz poa zaKonem sami si\u0119 oowima-j\u0105, poniewa\u017c zaprzeczaj\u0105 autorytetowi zakonu. I to chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy w swoim praktycznym post\u0119po\u00acwaniu tak samo sumiennie \u017cyj\u0105, jak ci kt\u00f3rzy w ka\u017c\u00acd\u0105 niedziel\u0119 s\u0142uchaj\u0105 z kazalnicy zakonu. Czas wype\u0142\u00acnienia przynosi wi\u0119cej ni\u017c tylko odrzucenie ceremo\u00acnialnych przepis\u00f3w; przynosi r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kiem nowe stanowisko odno\u015bnie zakonu z tego powodu, \u017ce chrze\u015bcijanin zmar\u0142 razem z Chrystusem i z Nim zmartwychwsta\u0142. Stoi teraz na fundamencie, na kt\u00f3\u00acrym zakon nie ma \u017cadnego autorytetu bo on zmar\u0142 zakonowi.<br \/>\nd) Mateusz w Ewangelii 5,18 podkre\u015bla raz jeszcze, \u017ce chodzi o wype\u0142nienie zakonu (i proroctw), (por\u00f3wnaj \u0141uk. 16,17; 21,32.33). Nic z zakonu (z proroctw) nie mo\u017ce pozosta\u0107 niewype\u0142nione. Nale\u017cy przy tym pa\u00acmi\u0119ta\u0107 r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 z tego co zo\u00acsta\u0142o przepowiedziane, jeszcze musi si\u0119 wype\u0142ni\u0107. Na przyk\u0142ad wiele proroctw o przywr\u00f3ceniu Izraela a zw\u0142aszcza: w\u0142adzy, kraju i narodu. Wielu chrze\u015bci\u00acjan uczy, \u017ce takiego proroctwa nie nale\u017cy rozumie\u0107 li\u00acteralnie, a odnosi\u0107 je do nowotestamentowego zbo\u00acru. Wobec tego mo\u017cna by zada\u0107 pytanie, ile jot i kre\u00acsek przez tego rodzaju interpretacje zosta\u0142o usuni\u0119\u00actych z zakonu i proroctw?<br \/>\ne) W omawianym fragmencie Ewangelii Mateusza 15. rozdzia\u0142u dopiero w 19. wierszu jest mowa o przyka\u00aczaniach; i tylko ten wiersz mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty przez zwo\u00aclennik\u00f3w zakonu jako zarzut (sprzeciw). Jednak po\u00aczostaje otwarte pytanie, co przez t\u0119 wypowied\u017a \u201ejedno z tych przykaza\u0144 najmniejszych^ nale\u017cy rozumie\u0107. Czy te s\u0142owa dotycz\u0105 wiersza 18,21 i nast\u0119pnych? Je\u00ac\u017celi to dotyczy wiersza 18. to w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y ten pro\u00acblem zniknie, gdy\u017c nie chodzi tu w bezpo\u015brednim znaczeniu o przykazanie z g\u00f3ry Synaj, lecz o to, jak Pan to przykazanie w duchowy spos\u00f3b wyja\u015bnia swo\u00acim na\u015bladowcom. Aby\u015bmy nie pod\u0105\u017cali za najprostsz\u0105<br \/>\n60<br \/>\n\u00a0<br \/>\ninterpretacj\u0105, chcemy zaznaczy\u0107, \u017ce Pan bezpo\u015bred\u00acnio wskaza\u0142 w\u0142a\u015bnie na zakon. Pozostaje nam wobec tego pytanie, jak mo\u017cemy dopasowa\u0107 s\u0142owa Pana od\u00acnosz\u0105ce si\u0119 do tego punktu widzenia, kt\u00f3re rozwija a-posto\u0142Pawe\u0142w Li\u015bcie do Rzymian i Galacjan?<br \/>\nJednak rozwi\u0105zanie nie jest tak trudne, poniewa\u017c:<br \/>\n1. Pawe\u0142 nigdzie nie powiedzia\u0142, \u017ce zakon \u201eumar\u0142^ lub \u017ce si\u0119 wys\u0142u\u017cy\u0142, ale \u017ce my, jako wierz\u0105cy u-marli\u015bmy zakonowi, Pawe\u0142 nie dotyka zakonu, lecz wed\u0142ug jego ewangelii wierz\u0105cy cz\u0142owiek ma w Chrystusie miejsce poza zasi\u0119giem zakonu.<br \/>\n2. Pawe\u0142 uznaje moralne wymagania zakonu, uwa\u017ca je za w\u0142a\u015bciwe i stawia je niewierz\u0105cym (grze\u00acsznikom), jako lustro (\u201eWiemy za\u015b, \u017ce zakon jest dobry, je\u017celi kto\u015b robi z niego w\u0142a\u015bciwy u\u017cytek, Wiedz\u0105c o tym, \u017ce zakon nie jest ustanowiony dla sprawiedliwego, lecz dla nieprawych i niepos\u0142u\u00acsznych, dla bezbo\u017cnych i grzesznik\u00f3w, dla bezec-nych i nieczystych, dla ojcob\u00f3jc\u00f3w i matkob\u00f3jc\u00f3w, dla m\u0119\u017cob\u00f3jc\u00f3w, rozpustnik\u00f3w, m\u0119\u017colo\u017anik\u00f3w dla handlarzy lud\u017ami, dla k\u0142amc\u00f3w, krzywoprzysi\u0119zc\u00f3w i dla wszystkiego, co si\u0119 sprzeciwia zdrowej nauce, Zgodnej z ewangeli\u0105 chwa\u0142y b\u0142ogos\u0142awionego Boga, kt\u00f3ra zosta\u0142a mi powierzona&#8221; l Tym. 1,8-11).<br \/>\n3. Pawe\u0142 nie powiedzia\u0142, \u017ce chrze\u015bcijanin mo\u017ce k\u0142ama\u0107, kra\u015b\u0107, cudzo\u0142o\u017cy\u0107, itd. Taki fa\u0142szywy wniosek w swojej nauce odrzuca (patrz Rzym. 6,12-23, a przede wszystkim wiersz 15: \u201eC\u00f3\u017c te\u00acdy? Czy mamy grzeszy\u0107, dlatego \u017ce nie jeste\u015bmy pod zakonem, lecz pod \u0142ask\u0105? Przenigdy!&#8221;<br \/>\n4. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wierz\u0105cy nie jest pod zako\u00acnem, lecz zosta\u0142 uwolniony od zakonu grzechu i \u015bmierci (Rzym. 7), kt\u00f3ry jest w jego cz\u0142onkach;<br \/>\na grzech, jako moc zosta\u0142 os\u0105dzony na krzy\u017cu w Chrystusie i dzi\u0119ki temu chrze\u015bcijanin mo\u017ce tak \u017cy\u0107, \u017ce \u017c\u0105dania zakonu mog\u0105 by\u0107 wype\u0142\u00acnione.<br \/>\n61<br \/>\n\u00a0<br \/>\nJe\u015bli na\u015bladujemy Chrystusa, to czynimy znacznie wi\u0119cej, ni\u017c wymaga zakon, gdy\u017c Ewangelia wyma\u00acga o wiele wi\u0119cej. Zasada zakonu jest taka: \u201eOko za oko, z\u0105b za z\u0105b&#8221;. Pawe\u0142 za\u015b pisze nam, jako po\u00aclecenie od Pana, aby w og\u00f3le nie szuka\u0107 w\u0142asnej sprawiedliwo\u015bci, lecz przeciwnie, raczej znosi\u0107 krzywd\u0119. Zakon zabrania kra\u015b\u0107. Pawe\u0142 w tym te\u00acmacie idzie o wiele dalej, m\u00f3wi tak: \u201eTen kto krad\u0142y raczej niech \u017cmudn\u0105 prac\u0105 w\u0142asnych r\u0105k zdobyli do\u00acbra aby mia\u0142 z czego udziela\u0107 potrzebuj\u0105cym&#8221; (Ef. 4,28). O wiele lepiej i dosadniej ni\u017c zakon m\u00f3wi nam aposto\u0142, \u017ce nie powinni\u015bmy uprawia\u0107 nierz\u0105\u00acdu, gdy\u017c cia\u0142o nasze jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego i powinno by\u0107 zachowane w czysto\u015bci (l Kor. 6,12-20).<br \/>\nA wi\u0119c nie mo\u017cemy tego fragmentu Kazania na g\u00f3rze na\u00acci\u0105ga\u0107 (Mat. 5,17-19) do zwalczania nauki g\u0142oszonej przez chrze\u015bcijan, \u017ce nie \u017cyj\u0105 ju\u017c pod zakonem.<br \/>\nKONIEC<br \/>\n62<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SPIS TRE\u015aCI: Tytu\u0142 orygina\u0142u holenderskiego: DE WET &#8211; een chridtelijke leefregel van dankbaarheid? Wydanego przez: Verlag H. Medema, NL-8170 Vaasen \u00a0 Z j\u0119zyka niemieckiego t\u0142umaczy\u0142y: G. Giertler G. Wistuba Redaktor Marian Giertler Projekt ok\u0142adki Kazimierz Giertler ISBN 83-85006-53-2 \u00a9 polskiego wydania Wydawnictwo LASKA l POK\u00d3J Katowice 1994 Wydanie I Sk\u0142ad i \u0142amanie oraz opracowanie graficzne:&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/?p=69\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">chrze\u015bcijanin a przykazania<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[58,13,2,3,4,12,16,28,36,37,39,40,41,44,52,63,64,65],"tags":[68,69,70,71,72,76,77,78,81,88,90,91,97,94,95,96,100,102,103,104,117,120,121,124,122,123,139],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}