{"id":23,"date":"2008-01-14T23:21:14","date_gmt":"2008-01-14T23:21:14","guid":{"rendered":"http:\/\/chrzescijanin.wordpress.com\/2008\/01\/14\/1-rozdzial-rozwazanie-ewangelii-lukasza\/"},"modified":"2008-01-14T23:21:14","modified_gmt":"2008-01-14T23:21:14","slug":"1-rozdzial-rozwazanie-ewangelii-lukasza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/?p=23","title":{"rendered":"1 Rozdzia\u0142:  ROZWA\u017bANIE EWANGELII \u0141UKASZA"},"content":{"rendered":"<h1>ROZWA\u017bANIE EWANGELII \u0141UKASZA<\/h1>\n<h3>F B Hole<\/h3>\n<h4>Rozdzia\u0142 1<\/h4>\n<p>W rozpoczynaj\u0105cych wierszach \u0141ukasz wyznaje pow\u00f3d pisania swojej Ewangelii; \u017cyczy\u0142 sobie wprowadzi\u0107 pewno\u015b\u0107 w umys\u0142 pewnego nawr\u00f3conego poganina. B\u00f3g da\u0142 mu doskona\u0142e zrozumienie wszystkich rzeczy od samego pocz\u0105tku, wi\u0119c teraz spisa\u0142 je \u201ekolejno\u201d, lub \u201emetodycznie\u201d [JND], i zauwa\u017cmy posuwaj\u0105c si\u0119 dalej, i\u017c czasami zaniedbuje chronologie historyczn\u0105, aby przedstawi\u0107 rzeczy w spos\u00f3b, kt\u00f3ry jest moralny i duchowy. Zrozumienie tego moralnego i duchowego porz\u0105dku, razem z jasno spisanymi faktami, przyniesie pewno\u015b\u0107 Teofilowi, jak zarazem i nam. Widzimy tutaj jak <em>pewno\u015b\u0107<\/em> po\u0142\u0105czona jest ze <em>\u015awi\u0119tymi Pismami<\/em> \u2013 S\u0142owem Bo\u017cym. Je\u017celi nie mieliby\u015bmy Pisma \u015awi\u0119tego, nie byliby\u015bmy pewni niczego.<\/p>\n<p>Pierwszy i drugi rozdzia\u0142 przedstawia nam fakty opisuj\u0105ce narodzenie Chrystusa, a tak\u017ce bardzo interesuj\u0105ce obrazy wierz\u0105cej resztki Izraela, z kt\u00f3rej, wed\u0142ug cia\u0142a, On si\u0119 objawi\u0142. Pierwszy obraz, wiersze 5-25, dotycz\u0105 kap\u0142ana Zachariasza i jego \u017cony. Byli oni \u201esprawiedliwi wobec Boga\u201d, z czego mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, i\u017c byli par\u0105 naznaczon\u0105 przez wiar\u0119, w konsekwencji byli naznaczeni poprzez pos\u0142usze\u0144stwo wobec przykaza\u0144 zakonu. Pomimo tego jednak, kiedy zosta\u0142o powiedziane przez anio\u0142a, \u017ce starsza i niep\u0142odna \u017cona Zachariasza pocznie i urodzi mu syna, kap\u0142an poprosi\u0142 o jakikolwiek znak maj\u0105cy poprze\u0107 odkryte przed nim S\u0142owo Bo\u017ce. W tym okaza\u0142 si\u0119 \u201eniedowierzaj\u0105cym wierz\u0105cym\u201d, bardzo podobnym do \u017byd\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 znaku (I Kor. 1:22), przez co ucierpia\u0142 tak bardzo, \u017ce gdy zosta\u0142 udzielony znak, utraci\u0142 on swoj\u0105 zdolno\u015b\u0107 mowy. Jednak\u017ce znak ten by\u0142 ca\u0142kiem odpowiednim. Psalmista powiedzia\u0142: \u201eUwierzy\u0142em, dlatego powiedzia\u0142em\u201d. Zachariasz nie wierzy\u0142, dlatego nie m\u00f3g\u0142 m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n<p>Przepowiednia anio\u0142a dotycz\u0105ca syna Zachariasza m\u00f3wi\u0142a, i\u017c b\u0119dzie on wielki przed obliczem Pana, b\u0119dzie wype\u0142niony Duchem \u015awi\u0119tym, poprzez co w duchu i mocy Eliasza b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 przygotowa\u0107 Panu lud prawy. W wierszach 6, 9, 11, 15, 16 i 17 imi\u0119 \u201ePan\u201d jest r\u00f3wnoznaczne ze starotestamentowym \u201eJahwe\u201d, tak wi\u0119c objawienie Mesjasza, b\u0119dzie objawieniem Jehowy. Na ziemi \u017cyli ludzie gotowi do przyj\u0119cia Chrystusa w momencie, gdy mia\u0142 On przyj\u015b\u0107. Ewangelia rozpoczyna si\u0119 wi\u0119c opowie\u015bci\u0105 o pobo\u017cnym kap\u0142anie wype\u0142niaj\u0105cym w \u015bwi\u0105tyni rytua\u0142 zakonny i otrzymuj\u0105cym obietnic\u0119 dotycz\u0105c\u0105 ludu czekaj\u0105cego na pojawienie si\u0119 na ziemi Mesjasza.<\/p>\n<p>Po\u015bwi\u0119camy temu szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, poniewa\u017c s\u0105dzimy, i\u017c powinni\u015bmy widzie\u0107 t\u0119 Ewangeli\u0119 jako przedstawiaj\u0105c\u0105 zamian\u0119 <em>zakonu w \u0142ask\u0119, oraz ziemi w niebo<\/em>. Ko\u0144czy si\u0119 ona wie\u015bciami dotycz\u0105cymi \u0142aski dla wszystkich narod\u00f3w, Chrystusa wst\u0119puj\u0105cego do nieba, aby obj\u0105\u0142 tam najwy\u017csz\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105. W rozdziale 1 ziemski kap\u0142an by\u0142 niemy. W ko\u0144cz\u0105cych wierszach Ewangelii, ludzie maj\u0105cy by\u0107 kap\u0142anami wed\u0142ug woli Ducha \u015awi\u0119tego, s\u0105 w \u015bwi\u0105tyni i bynajmniej nie s\u0105 niemi \u2013 lecz chwal\u0105 i wys\u0142awiaj\u0105 Boga.<\/p>\n<p>W wierszach 26-28 mamy przedstawion\u0105 zapowied\u017a udzielon\u0105 Marii przez anio\u0142a , zawieraj\u0105c\u0105 obietnic\u0119 pocz\u0119cia i narodzin jej Syna. By\u0142a ona wybranym naczyniem, w kt\u00f3rym mia\u0142o spe\u0142ni\u0107 si\u0119 to wielkie wydarzenie. Musimy odnotowa\u0107 kr\u00f3tko kilka szczeg\u00f3\u0142\u00f3w o wielkiej wadze. Na pierwszym miejscu, wiersz 31 m\u00f3wi jasno, i\u017c On by\u0142 prawdziwie Cz\u0142owiekiem; \u201ekt\u00f3ry si\u0119 narodzi\u0142 z niewiasty\u201d, o czym m\u00f3wi te\u017c Galacjan 4:4.<\/p>\n<p>Na drugim miejscu, wiersze 32 i 33 wskazuj\u0105 jasno, \u017ce by\u0142 On du\u017co wi\u0119cej ni\u017c zwyczajnym Cz\u0142owiekiem. By\u0142 on \u201ewielkim\u201d w spos\u00f3b, w jaki \u017caden inny cz\u0142owiek nigdy nie by\u0142, b\u0119d\u0105c Synem Najwy\u017cszego: by\u0142 przeznaczony, aby by\u0107 panuj\u0105cym Kr\u00f3lem nad domem Jakuba, oraz aby obra\u0107 kr\u00f3lestwo, trwaj\u0105ce na wieki. Zauwa\u017cmy, \u017ce nie ma tam do tej pory wzmianki o niczym innym poza nadziejami na przyjscie Mesjasza, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 ugruntowane na starotestamentowych proroctwach. Syn Najwy\u017cszego mia\u0142 przyj\u015b\u0107, aby rz\u0105dzi\u0107 i te rz\u0105dy mog\u0142y by\u0107 natychmiastowe, zaraz po tym, jak wie\u015b\u0107 o tym zosta\u0142a wspomniana.<\/p>\n<p>W umy\u015ble Marii pojawi\u0142y si\u0119 obawy, kt\u00f3re wyra\u017ca w wierszu 34. Nadchodz\u0105ce Dzieci\u0119 mia\u0142o mie\u0107 Dawida za swojego przodka, a pomimo tego by\u0107 Synem Najwy\u017cszego! Od kiedy zaakceptowa\u0142a s\u0142owa anio\u0142a, nie poprosi\u0142a o \u017caden <em>znak<\/em>, ale poprosi\u0142a o <em>wyja\u015bnienie<\/em>. Jak to mo\u017cliwe? Pytanie Marii i odpowied\u017a anio\u0142a, w wierszach 35-37, czyni\u0105 ca\u0142kiem jasnym rzeczywisto\u015b\u0107 dziewiczych narodzin i ca\u0142o\u015bci ponadnaturalnego charakteru cz\u0142owiecze\u0144stwa Pana Jezusa.<\/p>\n<p>By\u0142o to dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3re uczyni\u0142o \u201et\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 Rzecz\u201d [JND], i zacieniaj\u0105ca moc Najwy\u017cszego ochrania\u0107 mia\u0142a t\u0119 \u201e\u015awi\u0119t\u0105 Rzecz\u201d, gdy nie by\u0142a jeszcze zrodzon\u0105. W rezultacie by\u0142o tam odpowiednie naczynie z cia\u0142a i krwi dla wcielenia Syna Bo\u017cego. Jest On prawdziwie Synem Dawida, jak jest to wskazane pod koniec wiersza 32. Natomiast list do Rzymian 1: 3 pokazuje nam, i\u017c by\u0142 to <em>Syn Bo\u017cy,<\/em> kt\u00f3ry <em>sta\u0142 si\u0119<\/em> Synem Dawida wed\u0142ug cia\u0142a. Kiedy Syn Bo\u017cy sta\u0142 si\u0119 Synem Dawida poprzez Mari\u0119, dzia\u0142aj\u0105ca tam Bo\u017ca moc, zapewnia\u0142a, \u017ce ta \u201e\u015awi\u0119ta Rzecz\u201d zrodzona z Marii b\u0119dzie w swym usposobieniu \u201eSynem Bo\u017cym\u201d, dlatego wi\u0119c Maria sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bciwym naczyniem dla Jego wcielenia. By\u0142o to cudem, jednak wtedy, anio\u0142 powiedzia\u0142, \u201eu Boga \u017cadna rzecz nie jest niemo\u017cliwa\u201d.<\/p>\n<p>Wiara Marii oraz jej oddanie woli Bo\u017cej w odniesieniu do tej sprawy, pi\u0119knie ukazuje si\u0119 w wierszu 38. Wiersze 39-45 pokazuj\u0105 pobo\u017cnego i prorockiego ducha, kt\u00f3ry charakteryzowa\u0142 El\u017cbiet\u0119, poniewa\u017c widz\u0105c Mari\u0119 rozpozna\u0142a w niej matk\u0119 \u201eswojego Pana\u201d. By\u0142a ona nape\u0142niona Duchem \u015awi\u0119tym i rozpozna\u0142a Jezusa jako swojego Pana ju\u017c przed tym, zanim zosta\u0142 on zrodzony, co jest pouczaj\u0105c\u0105 ilustracj\u0105 I listu do Koryntian 12: 3.<\/p>\n<p>Po tym nast\u0119puje w wierszach 46-55 prorocza wypowied\u017a Marii. Mowa ta by\u0142a wywo\u0142ana przez poczucie Marii o niezwyk\u0142ej \u0142asce, kt\u00f3ra zosta\u0142a okazana w jej uni\u017conej postawie. Ze swojego pochodzenia wg rodowodu Dawida, by\u0142a ona nikim innym jak oddan\u0105 \u017con\u0105 uni\u017conego cie\u015bli z Nazaretu. W \u0142asce, jaka zosta\u0142a jej okazana, dostrzeg\u0142a gwarancj\u0119 ostatecznego wywy\u017cszenia tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w Bo\u017cej boja\u017ani oraz poni\u017cenia pysznych i mocarzy tego \u015bwiata. Ponadto, dane jej zosta\u0142o poj\u0105\u0107, i\u017c nadej\u015bcie jej Dzieci\u0119cia by\u0142o wype\u0142nieniem obietnicy z\u0142o\u017conej Abrahamowi \u2013 Bo\u017cej bezwarunkowej obietnicy. Nie mia\u0142a ona ani jednej my\u015bli dotycz\u0105cej Izraela zas\u0142uguj\u0105cego na cokolwiek pod przymierzem zakonu. Wszystko polega\u0142o na przymierzu obietnicy. \u0141akn\u0105cy zostali nasyceni, a bogaci rozeszli si\u0119 z niczym. Taki jest zawsze Bo\u017cy spos\u00f3b dzia\u0142ania.<\/p>\n<p>Nie mo\u017cemy pomin\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c tego, \u017ce Maria m\u00f3wi\u0142a o Bogu, \u201em\u00f3j Zbawiciel\u201d. Pomimo, i\u017c by\u0142a matk\u0105 naszego Zbawiciela, sama odnalaz\u0142a Zbawiciela w Bo\u017cym Synu.<\/p>\n<p>W odpowiednim czasie narodzi\u0142 si\u0119 syn Zachariasza i El\u017cbiety. W dniu, w kt\u00f3rym nadszed\u0142 czas jego obrzezki, usta jego ojca otworzy\u0142y si\u0119. Napisa\u0142: \u201eJan <em>jest<\/em> jego imi\u0119\u201d, pokazuj\u0105c tym samym, i\u017c w pe\u0142ni zaakceptowa\u0142 s\u0142owa anio\u0142a, poprzez co sprawa imienia jego syna zosta\u0142a rozstrzygni\u0119ta. W ko\u0144cu Zachariasz uwierzy\u0142 Bogu, w konsekwencji czego jego usta zosta\u0142y otwarte. Chwali\u0142 Boga i wype\u0142niony Duchem \u015awi\u0119tym prorokowa\u0142.<\/p>\n<p>Uderzaj\u0105c\u0105 rzecz\u0105 w tym proroctwie jest to, i\u017c pomimo tego, \u017ce zosta\u0142o ono spowodowane narodzinami jego w\u0142asnego syna Jana, dzieci\u0119 to pozosta\u0142o w jego umy\u015ble na ni\u017cszym, drugim miejscu. Wielkim tematem jego wypowiedzi by\u0142 jeszcze nie narodzony Chrystus Bo\u017cy. Zachariasz widzia\u0142 te rzeczy w odpowiednich proporcjach. By\u0142o to owocem nape\u0142nienia go przez Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry zawsze wywy\u017csza Chrystusa. Je\u017celi m\u00f3wi\u0142by zwyczajnie w entuzjazmie wywo\u0142anym narodzeniem niespodziewanego syna, m\u00f3wi\u0142by przede wszystkim o nim i jego wywy\u017cszonym prorockim zadaniu, do kt\u00f3rego zosta\u0142 powo\u0142any.<\/p>\n<p>Zachariasz m\u00f3wi o nadej\u015bciu Chrystusa jak o zdarzeniu, kt\u00f3re ju\u017c si\u0119 sta\u0142o a efekty przyj\u015bcia Zbawiciela \u015bwi\u0119tuje tak, jak gdyby ju\u017c si\u0119 dokonywa\u0142y. Jest to wsp\u00f3lna cecha wszystkich proroctw: m\u00f3wi\u0105 o wydarzeniach jako o wykonanych, kt\u00f3re w porz\u0105dku historycznym s\u0105 dalej w przysz\u0142o\u015bci. Na t\u0119 chwile prorok jest uniesiony w swoim duchu poza wszelkie ramy czasowe. W zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 pojawieniu Chrystusa, Zachariasz widzia\u0142 Pana Boga Izraela nawiedzaj\u0105cego Sw\u00f3j lud w zwi\u0105zku z ich wybawieniem. Zbawienie, kt\u00f3re On mia\u0142 przynie\u015b\u0107 uwolni\u0142oby ich od wszystkich wrog\u00f3w i pozwoli\u0142oby im na s\u0142u\u017cenie Jemu w wolno\u015bci, \u015bwi\u0119to\u015bci oraz sprawiedliwo\u015bci przez wszystkie dni ich \u017cycia. Wszystko to sta\u0142oby si\u0119 wype\u0142nieniem Jego obietnicy i przysi\u0119gi z\u0142o\u017conej Abrahamowi. Zauwa\u017cmy, jak Duch \u015awi\u0119ty natchn\u0105\u0142 Zachariasza, aby odnosz\u0105c si\u0119 do bezwarunkowej obietnicy danej Abrahamowi, post\u0105pi\u0142 dok\u0142adnie tak jak Maria. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Izraela b\u0119dzie ugruntowane w\u0142a\u015bnie na tym, a nie na przymierzu zakonu.<\/p>\n<p>W tym wszystkim widzimy jeszcze niezbyt jasno r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy pierwszym a drugim przyj\u015bciem Chrystusa. Wiersze 68-75 dotycz\u0105 rzeczy, kt\u00f3re zostan\u0105 wype\u0142nione w pe\u0142nym obrazie, w czasie Jego drugiego przyj\u015bcia. Prawd\u0105 jest, i\u017c dzie\u0142o odkupienia wykonane zosta\u0142o przez Chrystusa w czasie Jego pierwszego przyj\u015bcia, lecz by\u0142o to odkupienie przez krew, a nie przez moc; prawd\u0105 jest oczywi\u015bcie tak\u017ce to, \u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107, w kt\u00f3rych odbudowany i wybawiony Izrael b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142 Bogu poprzez jasne dni Tysi\u0105cletniego Kr\u00f3lestwa, ugruntowane b\u0119d\u0105 na dziele krzy\u017ca. Ci\u0105gle w tych wierszach \u201edwa przyj\u015bcia\u201d traktowane s\u0105 jak jedno w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Wiersze 76 i 77 odnosz\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio do Jana, kt\u00f3ry przed chwil\u0105 zosta\u0142 zrodzony. Mia\u0142 on i\u015b\u0107 przed obliczem Jehowy przygotowuj\u0105c Jego \u015bcie\u017cki. Mia\u0142 da\u0107 Jego ludowi poznanie zbawienia poprzez odpuszczenie grzech\u00f3w. Jak zauwa\u017camy w wierszu 3 rozdzia\u0142u 3 uczyni\u0142 to, w po\u0142\u0105czeniu z chrztem Jezusa. Zauwa\u017cmy, i\u017c tutaj \u201eJego lud\u201d nabiera nowego sensu \u2013 nie dotyczy narodu Izraelskiego, lecz tych, kt\u00f3rzy byli wierz\u0105c\u0105 reszt\u0105 po\u015br\u00f3d tego narodu. Wszystko to jest na bazie \u0142aski, nawet w przypadku Jana i jego s\u0142u\u017cby podobnej do s\u0142u\u017cby Eliasza. To jest \u201eodpuszczenie grzech\u00f3w ich, przez wn\u0119trzno\u015bci mi\u0142osierdzia Boga naszego\u201d.<\/p>\n<p>W wierszach 78 i 79 Zachariasz powraca do momentu przyj\u015bcia Chrystusa, gdzie wszystko oczywi\u015bcie spoczywa na gruncie tej samej \u0142aski, poniewa\u017c s\u0142owa \u201epoprzez kt\u00f3re\u201d [JND] \u0142\u0105czy to, co nast\u0119puje po nich z t\u0105 \u0142ask\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a przed chwil\u0105 wspomniana. \u201eBrzask z wysoko\u015bci\u201d [JND] jest szczeg\u00f3lnie pi\u0119knym opisem Chrystusa. Zast\u0119pczymi s\u0142owami zamiast \u201eBrzask\u201d mog\u0142yby by\u0107: \u201eJutrzenka\u201d lub \u201eWsch\u00f3d\u201d. Jego pojawienie si\u0119 by\u0142o zaiste \u015bwitaniem nowego dnia. Ka\u017cdy ziemski wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca dla cz\u0142owieka, nast\u0119powa\u0142 z do\u0142u do g\u00f3ry. Ten by\u0142 \u201ez wysoko\u015bci\u201d, co znaczy z g\u00f3ry ku do\u0142owi. Duch Bo\u017cy poruszy\u0142 Zachariasza, aby og\u0142osi\u0142 w natchnieniu \u015bwitanie nowego dnia, jednak\u017ce pe\u0142nia wspania\u0142o\u015bci by\u0142a jeszcze zakryta przed jego oczyma.<\/p>\n<p>Wiedzia\u0142 jednak, \u017ce oznacza to wniesienie zar\u00f3wno \u015bwiat\u0142a jak i pokoju dla ludzi. W tym momencie Zachariasz zaczyna m\u00f3wi\u0107 o rzeczach, kt\u00f3re zostan\u0105 wykonane w b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie podczas pierwszego przyj\u015bcia Chrystusa. Gdy Jezus posun\u0105\u0142 si\u0119 dalej w Swej publicznej s\u0142u\u017cbie, \u015bwiat\u0142o zacz\u0119\u0142o \u015bwieci\u0107 i \u015bcie\u017cka pokoju zosta\u0142a dobrze i prawdziwie ugruntowana poprzez Jego \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie. A potem stopy Jego uczni\u00f3w zosta\u0142y na t\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 skierowane. Proroctwo Zachariasza zamyka uderzaj\u0105co pi\u0119kne spostrze\u017cenie. Na pierwszy rzut oka widzimy go jako zatrwo\u017conego i pe\u0142nego l\u0119ku cz\u0142owieka. Jego ostatnie s\u0142owo, kt\u00f3re zapisane jest w Pi\u015bmie to \u201epok\u00f3j\u201d. Widzia\u0142 on poprzez wiar\u0119 nadej\u015bcie Zbawiciela, tak jak brzask nowego dnia b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa.<\/p>\n<p>Wiersz 80 podsumowuje ca\u0142e \u017cycie Jana, a\u017c do rozpocz\u0119cia jego s\u0142u\u017cby. B\u00f3g dzia\u0142a\u0142 z nim w tajemnicy, na pustyni, ucz\u0105c go pod k\u0105tem jego jak\u017ce wa\u017cnego w nadchodz\u0105cych dniach g\u0142oszenia pokuty.<\/p>\n<p>F. B. Hole<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ROZWA\u017bANIE EWANGELII \u0141UKASZA F B Hole Rozdzia\u0142 1 W rozpoczynaj\u0105cych wierszach \u0141ukasz wyznaje pow\u00f3d pisania swojej Ewangelii; \u017cyczy\u0142 sobie wprowadzi\u0107 pewno\u015b\u0107 w umys\u0142 pewnego nawr\u00f3conego poganina. B\u00f3g da\u0142 mu doskona\u0142e zrozumienie wszystkich rzeczy od samego pocz\u0105tku, wi\u0119c teraz spisa\u0142 je \u201ekolejno\u201d, lub \u201emetodycznie\u201d [JND], i zauwa\u017cmy posuwaj\u0105c si\u0119 dalej, i\u017c czasami zaniedbuje chronologie historyczn\u0105, aby&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/?p=23\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">1 Rozdzia\u0142:  ROZWA\u017bANIE EWANGELII \u0141UKASZA<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[58,12,40,52,63,65],"tags":[66,71,76,77,78,81,91,100,104],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.chrzescijanie.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}